احیای سرزمین، شکوفایی فرصت ها، بیابان زدایی و مقابله با خشکسالی با همکاری عشایر دشت ورامین با تاکید بر تولید بیوگاز و آموزش انرژی های نو

گسترش بیابان زایی و خشکسالی در دشت ورامین ضرورت بازاندیشی در الگوهای مدیریت منابع طبیعی را دوچندان کرده است. در این میان جوامع عشایری به عنوان بخش مهمی از کنشگران، بومی ظرفیتهای بالقوه ای برای مشارکت در حفاظت از سرزمین و بهره برداری پایدار از منابع دارند. پژوهش حاضر با تمرکز بر نقش عشایر دشت ورامین در مقابله با بیابان زایی به ارزیابی امکان بهره گیری از انرژی های تجدیدپذیر به ویژه فناوری تولید بیوگاز پرداخته است. این مطالعه با رویکرد کیفی و از طریق مصاحبه های نیمه ساخت یافته با عشایر و متخصصان محیط زیست به گردآوری داده ها پرداخته و تحلیل یافته ها نیز با روش تحلیل مضمون صورت گرفته است. نتایج نشان می دهد که ارتقای آگاهی و توانمندسازی جوامع عشایری در زمینه تولید و استفاده از بیوگاز می تواند به کاهش وابستگی آنان به سوخت های فسیلی و منابع گیاهی منجر شود؛ امری که نه تنها به احیای پوشش گیاهی و کنترل فرسایش خاک کمک می کند بلکه در بهبود معیشت خانوارهای عشایری نیز موثر است. از سوی دیگر شواهد حاصل از یک برنامه آموزشی آزمایشی حاکی از آن است که استفاده از بیوگاز موجب کاهش مصرف چوب تا ۸۰ درصد و کاهش هزینه های سوخت تا ۴۰ درصد در خانوارهای نمونه شده است. این پژوهش در نهایت بر ضرورت تدوین سیاست های مشارکتی با محوریت جوامع بومی به ویژه در طراحی و اجرای پروژه های انرژی پایه در مناطق بیابانی تاکید دارد و الگویی پیشنهادی برای پیوند میان فناوری های پاک و دانش بومی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

عشایر ، بیوگاز ، بیابان زدایی ، انرژی های تجدیدپذیر ، احیای اراضی ، دشت ورامین