مدیریت پایدار منابع طبیعی با تاکید بر اثرات متقابل تغییرات اقلیمی و فناوریهای نوین زیست محیطی مطالعه موردی: کلانشهر تهران

شهر تهران به عنوان یک کلانشهر پرجمعیت در اقلیم خشک و نیمه خشک با چالش های فزاینده ای ناشی از تغییرات اقلیمی دست و پنجه نرم می کند. این پژوهش با هدف تحلیل آسیب پذیری منابع حیاتی شهر (آب و هوا) در برابر پیامدهای اقلیمی، اولویت بندی فناوری های نوین زیست محیطی کارآمد، شناسایی موانع حکمرانی و مالی اقتصادی، تدوین چارچوبی عملیاتی برای تلفیق پایدار فناوری ها و ارزیابی نقش عوامل اجتماعی در مدیریت منابع به بررسی این معضل پرداخته است. پژوهش با اتخاذ یک رویکرد ترکیبی توالی اکتشافی توسعه ای صورت گرفت. داده های کمی شامل داده های اقلیمی و منابع از طریق مدل سازی GIS تحلیل شدند. داده های کیفی از طریق مصاحبه های عمیق با خبرگان، گروه های کلونی و تحلیل اسناد گردآوری شد. برای توسعه چارچوب عملیاتی نیز از روش پژوهش مبتنی بر طراحی و فرآیند دلفی بهره گرفته شد. یافته ها نشان داد که تهران با آسیب پذیری بالایی در برابر افزایش دما و کاهش بارش ها روبروست که منجر به تشدید بحران آب و آلودگی هوا می شود؛ مناطق جنوبی شهر بیشترین آسیب پذیری را دارند. فناوری های هوشمند مدیریت آب و زیرساخت های سبز شهری، بالاترین پتانسیل را برای سازگاری و کاهش آسیب پذیری نشان دادند. با این حال چالش های عمده ای نظیر فقدان نهاد هماهنگ کننده، جامع نبود مکانیزم های مالی پایدار و ضعف قوانین مانع از پیاده سازی موثر این فناوری هاست. پژوهش یک چارچوب عملیاتی مدیریت هوشمند منابع شهری تهران را تدوین و اعتبارسنجی کرد که بر یکپارچگی داده ها و حکمرانی انطباقی تاکید دارد. همچنین آگاهی عمومی در مورد مسائل محیط زیستی متوسط اما تمایل به مشارکت بالا ارزیابی شد که نشان دهنده اهمیت آموزش و توانمندسازی ذینفعان است. این پژوهش راهکارهایی عملیاتی شامل ایجاد یک شورای عالی هماهنگ کننده، توسعه صندوق سبز شهری و مشوق های مالی، پیاده سازی فازبندی شده فناوری های اولویت بندی شده و تقویت برنامه های آموزش عمومی و مشارکت شهروندان را برای دستیابی به مدیریت پایدار منابع و افزایش تاب آوری تهران در برابر تغییرات اقلیمی ارائه می دهد. این راهکارها می تواند مبنایی برای سیاست گذاری های آینده شهری قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت پایدار منابع طبیعی ، تغییرات اقلیمی ، فناوریهای نوین زیست محیطی ، تاب آوری شهری ، حکمرانی ، شهر تهران