باغ گلشن طبس نگینی سبز و تاریخی در کویر: ایران بررسی اهمیت ظرفیت ها و جاذبه های گردشگری و زیست محیطی آن در توسعه پایدار خراسان جنوبی

باغ گلشن یکی از جاذبه های تاریخی و گردشگری طبس است که سالانه گردشگران زیادی برای دیدنش به طبس سفر می کنند. باغ زیبا و تاریخی گلشن که امروزه به یکی از زیباترین باغ های ایرانی تبدیل شده پیشینه ساختش به دوران زندیه و قاجاریه برمی گردد و در گذشته باغ گلشن عملکرد حکومتی داشته است. باغ در فرهنگ و هنر ایرانی بخشی جدایی ناپذیر از هویت و شیوه تعامل ایرانیان با طبیعت است طرح کاشت و پوشش گیاهی بخش مهمی از موجودیت یک باغ است اما از آنجایی که پوشش گیاهی باغ عنصری است زوال پذیر و جایگزینی و مرمت آن به مانند آثار معماری به سهولت امکان پذیر نیست لزوم بررسی گذشته گیاهی باغ به عنوان عنصر تاریخی زنده، باغ در کنار بررسی اولیه، الگو، آن اهمیت ویژه ای دارد. استفاده از پوشش گیاهی در اطراف ساختمان ها و محل سکونت بسیار تاثیرگذار است. حتی در مناطقی که دارای گره ترافیکی هستند، استفاده از پوشش گیاهی باعث کمتر کردن سر و صدا در آن منطقه و حتی کمتر کردن آلودگی هوای ناشی از ترافیک می شود. باغ تمثیلی است از بهشت موعود آیین های مختلف و نشانی از تعلق آدمی به زیبایی های این جهان است. مفهوم معمارانه باغ، بازتاب حس مکان است و باغ تصویر کلی کیهان را به نمایش گذارد. این مفهوم از راه هندسه رنگ و ماده به حیطه حواس درمی آید بنابراین باغ در جهان بینی مشرق زمین، ایران هندسی طراحی می شود در تمام شهرها و روستاهای ایران به خصوص در مناطقی که دارای قنات هستند باغ ایرانی یا باغسرای ایرانی وجود داشته است. معماری باغ ایرانی از دیرباز شهرت جهانی داشته و نقش پررنگی در معرفی معماری و فرهنگ ایران در جهان ایفا کرده است. باغ ایرانی نماد زندگی در کشوری است که همیشه خطر خشکسالی آن را تهدید می کرده و با این وجود تا امروز پا برجا مانده است. بسیاری از نظریه پردازان باغ ایرانی را تمثیلی زمینی از بهشت وعده داده شده پروردگار در کتب مقدس می دانند و عناصر تشکیل دهنده آن یادآور خانه ابدی انسان است. دلایل آن را می توان به صورت زیر فرض کرد: اقلیم گرم و خشک و گرمای سوزان آفتاب و همچنین خاطره بد کویر و بیابان های خشک باعث ایجاد این علاقه شده است. وضعیت اقلیمی این منطقه آن چنان جلوه بدی در ذهن ایرانیان ایجاد کرده که کویر را جای دیوان و ددان دانسته در مقابل بهشت را همیشه باغی سرسبز و خرم تصور کرده اند به همین دلیل باغ در ایران محیطی مقدس به شمار می آید. در این مقاله نویسنده با توجه به بازدیدهای متعدد و زیادی که از باغ گلشن شهرستان طبس از ۱۳۷۸ تا کنون داشته است همین طور تحصیل و تدریس مباحث علوم محیط زیست، گردشگری، آب، کویر، دانش بومی، فرهنگ... توسط نویسنده در سه دهه گذشته و... و تالیف کتاب های انگلیسی با انتشارات بین المللی اروپا در این موارد منجر به نوشتن این مقاله از منابع کتابخانه ای متعدد و تجارب شخصی نویسنده گردیده است و به ابعاد مختلف موجود در باغ تاریخی گلشن طبس و اهمیت ظرفیت ها و جاذبه های گردشگری و زیست محیطی آن در توسعه پایدار این شهر کویری می پردازد.

کلیدواژه ها:

باغ تاریخی گلشن طبس ، اهمیت ، ظرفیت ها ، جاذبه ها ، گردشگری زیست محیطی ، بوم ، شناختی ، فرهنگ ، توسعه پایدار