گیاهان دیده بان و نقش آنها در مدیریت بیمارگرهای مهاجم و نوظهور

در سال های اخیر تغییرات اقلیمی، جهانی شدن و گسترش تجارت گیاهان زنده موجب افزایش بروز و گسترش بیمارگرهای گیاهی مهاجم و نوظهور در بوم سازگان های طبیعی و کشاورزی شده است. بیمارگرهای مهاجم به عنوان عوامل غیربومی، با ورود به زیستگاه های جدید و فقدان دشمنان طبیعی سبب خسارات شدید بوم سازگانی و اقتصادی می شوند، در حالی که بیمارگرهای نوظهور معمولا در اثر جهش تکامل یا گسترش جغرافیایی رفتار تهاجمی تازه ای از خود نشان می دهند. در این میان، گیاهان دیده بان ابزارهای زیستی هوشمندی اند که برای پایش و شناسایی زودهنگام بیمارگرها پیش از استقرار گسترده به کار می روند. این گیاهان با کاشت در محیط های پرخطر مانند بنادر، باغ های گیاهشناسی و فضاهای شهری امکان تشخیص اولیه و بررسی تعامل های جدید میان میزبان و بیمارگر را فراهم می سازند. پدیده ی اثر پایگاهی نشان می دهد که شناسایی جمعیت های اولیه بیمارگر در این نقاط می تواند از شکل گیری کانون های تهاجم ثانویه جلوگیری کند. به کارگیری فناوری های نو مانند نقشه برداری فضایی، شناسایی بر پایه ویژگی های ژنتیکی و شبکه های همکاری میان کشورها افق تازه ای در مدیریت هماهنگ بیماری های مهاجم و نوظهور گشوده است. با وجود چالش هایی همچون نیاز به پایش بلندمدت و تنوع گونه های بیمارگر در مناطق مختلف، توسعه ی شبکه ی ملی گیاهان دیده بان می تواند گامی موثر در جهت پیشگیری از بحران های زیستی و حفاظت از پایداری بوم سازگانی به شمار آید.

کلیدواژه ها:

اثر پایگاهی ، امنیت زیستی ، پایش زیستی ، فعال تاب آوری بوم سازگان ، سامانه هشدار زود هنگام ، مدیریت پیشگیرانه