نسخه سبز؛ فضای سبز شهری یک مداخله نوین برای پیشگیری و مدیریت بیماری های قلبی-عروقی

گسترش شهرنشینی و تغییر سبک زندگی بیماری های قلبی عروقی را به یکی از چالش های جدی نظام سلامت جهانی بدل کرده است. در این میان نقش عوامل محیطی و به ویژه فضای سبز شهری به عنوان یکی از تعیین کننده های اجتماعی سلامت بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. مقاله مروری حاضر با بررسی مطالعات معتبر نشان می دهد که فضای سبز شهری نه تنها عنصر زیبایی شناختی بلکه زیر ساختی حیاتی برای ارتقای سلامت عمومی به ویژه سلامت قلبی-عروقی است. نتایج مطالعات طولی در کشورهای مختلف از جمله کره جنوبی، استرالیا و ایالات متحده حاکی از آن است که زندگی در مجاورت فضاهای سبزتر با کاهش خطر بروز و مرگ ناشی از بیماری های قلبی عروقی از جمله بیماری عروق کرونر، سکته قلبی و نارسایی قلبی همراه است. این رابطه حتی پس از کنترل متغیرهایی مانند سن، جنس، وضعیت اقتصادی و سلامت اولیه نیز پایدار می ماند. پژوهش های جدید علاوه بر کمیت بر کیفیت فضاهای سبز نیز تاکید دارند. عواملی چون پیوستگی، دسترسی، امنیت و کارکرد اجتماعی فضاهای سبز تاثیری تعیین کننده بر سلامت دارند. برای مثال پارک هایی که امکان فعالیت بدنی و تعامل اجتماعی را فراهم می کنند اثر حفاظتی بیشتری نسبت به فضاهای سبز فاقد چنین ویژگی هایی دارند. مکانیسم های موثر شامل کاهش آلودگی هوا و صدا، افزایش فعالیت بدنی، کاهش استرس و بهبود سلامت روان و تقویت انسجام اجتماعی است؛ این عوامل در کنار هم زنجیره ای از اثرات مثبت بر سلامت قلب ایجاد می کنند. همچنین توزیع ناعادلانه فضای سبز میان گروه های اجتماعی مختلف سبب شده است که افراد کم درآمد و سالمندان که دسترسی کمتری دارند در عین حال بیشترین سود بالقوه را از آن ببرند. این امر اهمیت عدالت محیطی و لزوم سرمایه گذاری در فضاهای سبز مناطق محروم را نشان می دهد. در نهایت ارتقای کمی و کیفی فضاهای سبز شهری راهبردی، موثر، کم هزینه و چند بعدی برای پیشگیری و کنترل بیماری های قلبی عروقی است و تحقق آن نیازمند همکاری میان نهادهای شهری، متخصصان سلامت و مشارکت جامعه برای سرمایه گذاری در «سرمایه طبیعی» شهرهاست.

کلیدواژه ها:

فضای سبز ، شهری ، بیماری های قلبی عروقی ، اپیدمیولوژی سلامت جمعیت ، برنامه ریزی شهری