تحلیل دوره های زمانی مکانی تغییرات رشد افقی شرق شهر تهران با تمرکز بر منطقه حفاظت شده جاجرود

رشد افقی شهر فرآیندی جغرافیایی و زمانی مکانی است که سبب تبدیل اراضی غیر شهری به مناطق شهری می شود. هدف پژوهش حاضر تحلیل تغییرات زمانی مکانی رشد افقی شرق شهر تهران و تاثیر آن بر پوشش-کاربری اراضی منطقه حفاظت شده جاجرود است. روند تغییرات پوشش کاربری اراضی در سال های ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۱ با استفاده از تصاویر ماهواره لندست داده های سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی ارزیابی شد. از سه الگوریتم نظارت شده شبکه عصبی، حداکثر احتمال و حداقل فاصله در طبقه بندی پوشش کاربری های اراضی با هدف شناسایی بهترین روش طبقه بندی استفاده شد. نمونه های تعلیمی در نرم افزار ۵.۳.۱ ENVI در هر کاربری اراضی تهیه شدند. با توجه به ضرایب کاپا و صحت کلی الگوریتم شبکه عصبی بهترین روش طبقه بندی تشخیص داده شد. مساحت کاربری های اراضی کشاورزی، اراضی جنگلی، علفزار نیمه متراکم، مناطق شهری و علفزار متراکم در بازه زمانی ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۱ روند کاهشی و مساحت کاربری های فضای سبز، شهری، جاده ها، منابع آبی و اراضی بایر روند افزایشی داشته است. صحت کلی در الگوریتم شبکه عصبی در سال های ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۱ ارزشی بالای ۷۰٪ دارد و مقادیر ضرایب کاپای روش شبکه عصبی نیز معادل ۷ است. در سال ۱۳۶۵ علفزار نیمه متراکم و در سال ۱۴۰۱ منابع آبی با بالاترین دقت کاربری کلاس بندی شدند. در سال ۱۳۶۵ کاربری اراضی علفزار نیمه متراکم با دقت کاربری معادل ۹۰٪ بالاترین و کاربری مناطق شهری با دقت کاربری ۳۸٪ پایین ترین ارزش را داشتند. در سال ۱۴۰۱ کاربری منابع آبی با دقت کاربری ۹۹٪ (تقریبا ۱۰۰) بالاترین و اراضی جنگلی با دقت کاربری معادل ۱۴ پایین ترین سطح دقت کاربری را دارند. با اعمال مدیریت قاطعانه می توان از ادامه ی روند ساخت و ساز و تخصیص اراضی به مناطق نظامی، هوافضا و ویلاسازی در منطقه حفاظت شده جاجرود جلوگیری کرد.

کلیدواژه ها:

الگوریتم شبکه عصبی ، تغییرات پوشش کاربری اراضی ، رشد افقی ، شهر ، مناطق حفاظت شده