آینده پژوهی نقش هوش مصنوعی در تحول سواد محیط زیستی دانش آموزان؛ راهبردی نوآورانه برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار ایران

کیده در عصر تشدید بحران های محیط زیستی و رشد فزاینده فناوری های هوشمند این پژوهش به بررسی نقش تحول آفرین هوش مصنوعی در ارتقای سواد محیط زیستی دانش آموزان ایرانی می پردازد با تمرکز بر مسئله اصلی «شکاف آگاهی-عمل در آموزش محیط زیست». پژوهش حاضر با رویکرد آینده پژوهی و با بهره گیری از روش تحلیل لایه ای علت ها و روش دلفی فازی با مشارکت خبرگان به واکاوی پیشران های کلیدی در تلاقی هوش مصنوعی و آموزش سبز می پردازد. یافته ها نشان می دهد که ادغام هوش مصنوعی در برنامه ریزی درسی می تواند با شخصی سازی آموزش، شبیه سازی تعاملی بحران های محیطی و تحلیل داده محور درک عمیق تری از مفاهیم پیچیده ای مانند مدیریت منابع آب، خاک و تنوع زیستی ایجاد کند. بر اساس دو محور «عدم قطعیت نرخ نفوذ هوش مصنوعی در آموزش» و «پایداری منابع طبیعی» چهار سناریوی محتمل برای افق ۱۴۱۵ ترسیم شده است: «مدرسه سبز هوشمند»، «توهم سبز»، «بقای آنالوگ» و «پدافند هوشمند زیستی». پژوهش نتیجه می گیرد که بدون به کارگیری نظام مند هوش مصنوعی، نظام آموزشی ایران با خطر «شکاف دیجیتال» و «تخریب منابع طبیعی» مواجه خواهد شد. در پایان راهکارهای عملیاتی از جمله طراحی دستیار هوشمند اکولوژیک، بازنگری سرفصل های آموزشی به سمت تحلیل داده، ایجاد آزمایشگاه های آینده پژوهی محیط زیست و ارتقای سواد دیجیتال معلمان ارائه شده است. هدف نهایی تربیت نسلی آگاه، مسئول و کنشگر است که با بهره گیری از فناوری های هوشمند در حفظ محیط زیست ایران و تحقق اهداف توسعه پایدار نقش آفرینی کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، سواد محیط زیستی ، آینده پژوهی ، آموزش سبز ، تحلیل لایه ای ، سناریوسازی