مدیریت حاصلخیزی خاک به وسیله ی کود دامی و تاثیر کیفیت آب و سلامت انسان در مناطق مرغداری

افزایش روز افزون واحدهای مرغداری و حجم بالای کود دامی تولیدی، ضرورت مدیریت پایدار حاصلخیزی خاک را بیش از پیش برجسته کرده است. کود دامی به عنوان منبع غنی ماده آلی و عناصر پر مصرف و کم مصرف، نقش موثری در بهبود ویژگی های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک داشته و می تواند موجب ارتقای حاصلخیزی، افزایش کارایی مصرف عناصر غذایی، بهبود ظرفیت نگهداشت آب و پایداری زیست محیطی اکوسیستم های کشاورزی شود. هدف از این مقاله مروری، بررسی تاثیرات کاربرد کود دامی بر مدیریت حاصلخیزی خاک و پیامدهای جانبی آن بر کیفیت آب و سلامت انسان در مناطق مرغداری است. بدین منظور، یافته های پژوهش های معتبر داخلی و بین المللی در زمینه چرخه عناصر غذایی، انتقال آلاینده ها، آلودگی منابع آب و ارزیابی ریسک بهداشتی مورد تحلیل نظام مند قرار گرفت. نتایج نشان داد مصرف صحیح کود دامی با بهبود تجمع خاکدانه ها، افزایش کربن آلی و تحریک فعالیت میکروبی شرایطی مطلوب برای رشد گیاه و پایداری خاک فراهم می کند. در مقابل، کاربرد نادرست آن به ویژه مصرف بیش از نیاز، عدم رعایت زمان و روش مناسب یا بی توجهی به شیب و اقلیم می تواند منجر به نشت نیترات به آب های زیرزمینی، انتقال فسفر به آب های سطحی، تشدید پدیده یوتریفیکاسیون و گسترش پاتوژن ها، فلزات سنگین و باقیمانده آنتی بیوتیک ها شود. این فرآیندها خطرات جدی برای سلامت انسان ایجاد کرده و احتمال بروز بیماری هایی نظیر متهموگلوبینمیا، اختلالات گوارشی و مشکلات ایمنی را افزایش می دهد. بنابراین، اتخاذ مدیریت تلفیقی شامل تعیین نیاز واقعی خاک، زمان بندی صحیح، مصرف کمپوست سازی، به کارگیری روش های کنترل رواناب و پایش مستمر خاک و آب می تواند ضمن ارتقای بهره وری، آثار منفی زیست محیطی و بهداشتی ناشی از مصرف کود دامی را به حداقل برساند.

کلیدواژه ها:

کود دامی ، حاصلخیزی خاک ، کیفیت آب ، سلامت انسان ، مناطق مرغداری ، آلودگی نیترات ، یوتریفیکاسیون