نقشه شناختی مصرف پایدار تبیین فرایندی اثر سرمایه اجتماعی بر خرید سبز قصد

پژوهش حاضر باهدف تبیین سازوکار پیچیده تاثیرگذاری عوامل اجتماعی بر رفتارهای پایدار به آزمون یک مدل میانجیگری سریالی برای پیش بینی قصد خرید سبز مصرف کنندگان می پردازد. این مطالعه در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه سرمایه اجتماعی از طریق نقش متوالی سواد رسانه ای و نگرش زیست محیطی به قصد خرید محصولات سازگار با محیط زیست منجر می شود. این پژوهش از منظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت توصیفی - همبستگی است. داده ها با استفاده از پرسش نامه استاندارد از نمونه ای در دسترس شامل ۲۸۷ مصرف کننده گردآوری و مدل مفهومی با بهره گیری از روش مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) مورد تحلیل قرار گرفت. یافته های تحلیل آماری نشان داد که اثر مستقیم سرمایه اجتماعی بر قصد خرید سبز معنادار نیست. با این حال، مسیر غیرمستقیم از طریق زنجیره میانجی معنادار بود؛ به طوری که سرمایه اجتماعی تاثیری مثبت و معنادار بر سواد رسانه ای (P=۰/۳۶۵)، سواد رسانه ای تاثیری مثبت بر نگرش زیست محیطی (B=۰/۳۰۲) و در نهایت نگرش زیست محیطی تاثیری قدرتمند و مثبت بر قصد خرید سبز (B=۰/۵۹۶) داشت، همچنین از میان متغیرهای کنترلی سطح درآمد و تحصیلات تاثیر مثبتی بر قصد خرید سبز نشان دادند. نتایج حاکی از آن است که سرمایه اجتماعی به مثابه یک بستر توانمندساز به صورت مستقیم به کنش زیست محیطی منجر نمی شود بلکه پتانسیل خود را از طریق ارتقای سواد رسانه ای افراد به فعلیت می رساند. این توانمندی شناختی زمینه را برای شکل گیری نگرش های زیست محیطی عمیق و متعهدانه فراهم کرده و این نگرش درونی شده به عنوان قوی ترین پیشران قصد خرید سبز را شکل می دهد. این یافته بر اهمیت سیاست گذاری های دو وجهی متمرکز بر تقویت هم زمان زیرساخت های اجتماعی و توانمندسازی شناختی شهروندان برای مقابله با چالش های زیست محیطی تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، سواد رسانه ای ، قصد خرید سبز ، مدل سازی معادلات ساختاری ، نگرش زیست محیطی