همبستگی برخی از پارامترهای فیزیولوژیکی در طی مراحل مختلف رشد ونمو سویا (Glycine max l.cv.DPX) در شرایط شوری ومعادلات مربوط

در پژوهش انجام شده تغییرات فیزیولوژیکی دانه های سویا رقم (Glycine max l.cv.DPX) در شرایط شوری در مراحل مختلف نمو گیاه از جمله مرحله جوانه زنی دانه، رستی مرحله اول و دوم رشد رویشی گیاه و مرحله جوانه زنی و دانه رستی دانه های نسل اول مورد بررسی قرار گرفت. در مرحله جوانه زنی و دانه رستی آنزیم سوپر اکسید دیسموتاز مقاوم می باشد. آنزیم های پراکسیداز و کاتالاز از آنزیم های حساس در مرحله جوانه زنی و دانه رستی می باشند. در مرحله اول و دوم رشد رویشی آنزیم های پراکسیداز و آسکوربات پراکسیداز از مقاومت نسبی برخوردارند و آنزیم کاتالاز و سوپر اکسید دیسموتاز مقاوم می باشند. از آنزیم های مسیر اسمیلاسیون نیتروژن آنزیم نیترات ردوکتاز در مرحله جوانه زنی مقاوم ولی در مرحله اول و دوم رشد رویشی حساس بوده و آنزیم های GS, GDH, GOGAT نسبت به تنش شوری مقاوم می باشند. تنش شوری سبب کاهش وزن تر، وزن خشک، میزان پروتئین و رنگیزه های فتوسنتزی و افزایش میزان پرولین در مرحله جوانه زنی و رشد رویشی سویا می شود. تنش شوری سبب کاهش میزان گلایسین بتائین در مرحله جوانه زنی و افزایش آن در مرحله رشد رویشی می شود. اثرات سمیت یونی در مرحله جوانه زنی و رشد رویشی مربوط به یون سدیم نمی باشد بلکه یون کلر در دانه ها و ریشه و اندام هوایی انباشته شده و سبب ایجاد پتانسیل اسمزی منفی می شود. با مطالعه اثرات تنش های شوری و خشکی می توان اثرات سمیت یونی و اسمزی را تفکیک نمود. کاهش در شدت جوانه زنی دانه های سویا و کاهش رشد رویشی نه تنها تحت تاثیر سمیت اسمزی بلکه تحت تاثیر سمیت یونی نیز است. اثرات شوری و خشکی در بسیاری از سنجش ها مشابه بوده است بنابر این سمیت اسمزی غالب می باشد. از دلایل حساسیت در جوانه زنی و رشد رویشی می توان حساسیت آنزیم های مذکور نسبت به تنش ها و همچنین اثرات سمیت اسمزی و یونی کلرور سدیم دانست که باعث افزایش تجمع یون های کلر در دانه ها و ریشه و اندام هوایی شده است. از نظر عملکرد گیاه سویا تنش شوری سبب کاهش تعداد غلاف، تعداد دانه در هر غلاف، تعداد کل دانه در گیاه، وزن تر و خشک دانه شده است. دانه رسته های حاصل از دانه های نسل اول از نظر وزن تر و خشک، میزان رشد طول ریشه و ساقه و تولید رنگیزه کلروفیل نسبت به دانه رسته های حاصل از بذر اولیه کاهش داشتند. با بررسی ضرایب همبستگی بین صفات مورد آزمون می توان چنین نتیجه گیری کرد که شوری زیاد و به خصوص سمیت یون کلر سبب کاهش رشد و عملکرد گیاه سویا می شود.

کلیدواژه ها:

NR ، GS ، GDH ، GOGAT ، سوپراکسید دیسموتاز ، همبستگی