شناسایی و بررسی مقاومت علف های هرز به علف کش های رایج در مزارع گندم و ارائه راهکارهای مدیریتی پایدار

هدف از این پژوهش شناسایی وضعیت مقاومت علف های هرز به علف کش های رایج در مزارع گندم استان زنجان و ارائه راهکارهای مدیریتی پایدار برای کنترل آن بود. این تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی انجام شد. نمونه برداری از بذر و گیاهچه های علف های هرز در ۲۱ مزرعه انجام و در شرایط گلخانه ای تحت تیمار با چهار گروه علف کش شامل تریبنورون متیل، متسولفورون متیل، کلودینافوپ پروپارگیل و تریفلوسال فورون متیل قرار گرفتند. شاخص های درصد بقاء، وزن خشک و GR۵۰ برای هر منطقه اندازه گیری و با آزمون تحلیل واریانس و مقایسه میانگین ها مورد تجزیه قرار گرفت. نتایج نشان داد که گونه های یولاف وحشی، چچم و خردل وحشی در شهرستان های ابهر و خدابنده بیشترین مقاومت را به علف کش های سولفونیل اوره و مهارکننده های ACCase نشان دادند، در حالی که مقاومت در مناطق زنجان و طارم در سطح پایین تری قرار داشت. افزایش شاخص GR۵۰ در جمعیت های مقاوم تا دو تا سه برابر مقادیر حساس، بیانگر بروز مقاومت تثبیت شده در این جمعیت ها بود. بررسی ها همچنین نشان داد که مزارعی با تناوب کشت متنوع، وجین مکانیکی و مصرف متناوب علف کش ها مقاومت کمتری از خود نشان داده اند. نتایج این تحقیق بر ضرورت تدوین یک برنامه مدیریت تلفیقی علف های هرز و پایش مستمر مقاومت زیستی در مزارع گندم تاکید دارد. اتخاذ سیاست های آموزشی و نظارتی از سوی نهادهای اجرایی، استفاده از تناوب علف کش ها و بهره گیری از روش های زراعی و مکانیکی می تواند به کنترل موثر مقاومت و پایداری تولید گندم در استان زنجان منجر شود.

کلیدواژه ها:

مقاومت علف های هرز ، علف کش های سولفونیل اوره ، مدیریت تلفیقی ، گندم ، استان زنجان