اثر کاربرد تراکتورهای کوچک مقیاس بر توسعه کشاورزی خانوادگی

هدف از پژوهش حاضر بررسی و تحلیل اثرات ورود تراکتورهای کوچک مقیاس بر توسعه کشاورزی خانوادگی در روستای استاد یکی از روستاهای شهرستان مانه استان خراسان شمالی، طی بازه زمانی ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ است. این پژوهش بر مبنای رویکرد میدانی و با جمع آوری داده های مقایسه ای قبل و بعد از استقرار مکانیزاسیون انجام شده است. جامعه آماری شامل کشاورزان فعال روستا بوده و داده ها از طریق مصاحبه، پرسشنامه و بررسی اسناد محلی گردآوری شده است. نتایج تحلیل داده ها نشان می دهد که ورود تراکتورهای کوچک مقیاس منجر به کاهش ۳۶ درصدی هزینه های کلی کشاورزی در سطح خانوار شده است، همچنین مکانیزاسیون موجب افزایش چشمگیر سطح زیرکشت (۵۸ درصد)، کاهش زمان عملیات زراعی (۶۷ درصد) و رشد قابل توجه در میزان رضایتمندی و عملکرد گندم (۱۹ درصد) شد. از سوی دیگر مشارکت زنان در فعالیت های کشاورزی نیز بیش از دو برابر افزایش یافت با رشد ۱۰۶ درصدی تعداد زنان فعال که خود نشان دهنده بهبود عدالت جنسیتی و توانمندسازی گروه های کمتر برخوردار در فضای کشاورزی روستایی است. به طور کلی یافته های این پژوهش تاییدکننده نقش مثبت مکانیزاسیون خرد در افزایش بهره وری، ایجاد فرصت های جدید شغلی و پایدارسازی اقتصادی خانواده های کشاورز است. علاوه بر این، تسهیل دسترسی زنان و سالمندان به فناوری های نوین کشاورزی، کاهش وابستگی به نیروی کار فصلی و ارتقای کیفیت زندگی روستاییان از دیگر دستاوردهای مهم این فرآیند به شمار می آید. بر این اساس تجربه موفق روستای استاد می تواند به عنوان الگویی کارآمد برای توسعه کشاورزی خانوادگی و مدیریت زمین های خرد در سایر مناطق مشابه کشور مورد استفاده قرار گیرد. این مطالعه پیشنهاد می دهد که سیاستگذاران و برنامه ریزان روستایی حمایت و تسهیل دسترسی به تراکتورهای کوچک مقیاس را در برنامه های توسعه ای خود مدنظر قرار دهند تا عدالت و ارتقای معیشت روستایی محقق گردد.

کلیدواژه ها:

تراکتور کوچک ، کشاورزی خانوادگی ، مکانیزاسیون ، توسعه روستایی ، زنان کشاورز ، بهره وری ، پایداری