مروری بر سنتز سبز نانومواد با محوریت حفاظت محیط زیست

فناوری نانو با وجود پتانسیل در حوزه های مختلف به دلیل پیامدهای منفی زیست محیطی و سلامتی روش های سنتی تولید با چالش مواجه شده است. روش های متداول فیزیکی و شیمیایی تولید این مواد اغلب با مصرف انرژی بالا، استفاده از مواد شیمیایی سمی و تولید پسماندهای خطرناک همراه هستند. در پاسخ به این چالش ها و در راستای اصول توسعه پایدار، سنتز سبز نانومواد به عنوان یک رویکرد بنیادی مطرح شده است. این روش بر پایه اصول دوازده گانه شیمی سبز استوار است و با هدف پیشگیری از آلودگی در منبع، تولید نانومواد را با استفاده از منابع تجدیدپذیر مانند عصاره های گیاهی، میکروارگانیسم ها و ضایعات، حلال های سبز مانند آب، شرایط ملایم واکنش و تولید حداقلی ضایعات دنبال می کند. این نانومواد نه تنها از سمیت ذاتی کمتری برخوردارند بلکه در برخی موارد به دلیل پوشش های زیستی طبیعی عملکرد بهتری مانند پایداری کلوئیدی، زیست سازگاری و فعالیت کاتالیتیکی از خود نشان می دهند. کاربردهای گسترده سنتز سبز در پزشکی، دارورسانی، ضد میکروب، محیط زیست، تصفیه آب و صنعت (کاتالیزور) این حوزه را به یکی از جریان های اصلی پژوهشی در تقاطع علوم، مواد، زیست شناسی و شیمی تبدیل کرده است. با این حال مسیر صنعتی سازی و تجاری سازی این فناوری با چالش هایی چون عدم تکرارپذیری، مقیاس پذیری ضعیف و فقدان استانداردها و مطالعات سمیت جامع روبرو است. علیرغم این چالش ها، آمارها حاکی از رشد نمایی انتشارات علمی و سرمایه گذاری کلان جهانی در این حوزه است و پیش بینی می شود بازار نانومواد سبز تا سال ۲۰۳۰ به ارزش ۵۰ میلیارد دلار برسد.

کلیدواژه ها:

نانو ، فناوری ، سنتز ، سبز ، محیط زیست ، تجدید پذیر ، نانومواد