تبیین الگوی مدیریت آموزشی اثربخش در مدارس با رویکرد ارتقای سرمایه اجتماعی، مشارکت معلمان و بهبود کیفیت آموزشی

پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی مدیریت آموزشی اثربخش در مدارس با رویکرد ارتقای سرمایه اجتماعی، مشارکت معلمان و بهبود کیفیت آموزشی انجام شده است. در سال های اخیر، توجه به کیفیت آموزشی و کارآمدی مدارس به یکی از دغدغه های اصلی نظام های آموزشی تبدیل شده است و پژوهش ها نشان می دهد که مدیریت آموزشی اثربخش یکی از مهم ترین عوامل موثر بر بهبود عملکرد مدرسه و ارتقای یادگیری دانش آموزان محسوب می شود (Leithwood, Harris, & Hopkins, ۲۰۲۰). در این میان، سرمایه اجتماعی به عنوان مجموعه ای از روابط مبتنی بر اعتماد، هنجارهای همکاری و شبکه های تعامل حرفه ای میان اعضای مدرسه، نقش مهمی در تقویت همکاری سازمانی، افزایش مشارکت معلمان و بهبود فرایندهای آموزشی ایفا می کند (Hargreaves & Fullan, ۲۰۱۹). بر این اساس، درک چگونگی تعامل میان مدیریت آموزشی، سرمایه اجتماعی و مشارکت معلمان می تواند چارچوبی موثر برای ارتقای کیفیت آموزشی در مدارس فراهم سازد. این پژوهش با بهره گیری از رویکرد تحلیلی تبیینی و با اتکا به مبانی نظری مدیریت آموزشی، رهبری آموزشی، سرمایه اجتماعی و مشارکت حرفه ای معلمان، درصدد ارائه الگویی مفهومی برای مدیریت اثربخش مدارس است. در این چارچوب، مدیریت آموزشی اثربخش از طریق مولفه هایی همچون رهبری مشارکتی، ایجاد فرهنگ اعتماد، توسعه ارتباطات سازمانی، حمایت از یادگیری حرفه ای معلمان و تصمیم گیری مشارکتی می تواند زمینه تقویت سرمایه اجتماعی در مدرسه را فراهم کند. تقویت سرمایه اجتماعی نیز با افزایش اعتماد متقابل، انسجام سازمانی، تعاملات حرفه ای و احساس تعلق سازمانی، مشارکت فعال معلمان در فعالیت های آموزشی و تصمیم گیری های مدرسه را ارتقا می دهد (Daly, ۲۰۱۶). بر اساس چارچوب نظری پژوهش، مشارکت معلمان به عنوان یکی از عوامل کلیدی در بهبود کیفیت آموزشی شناخته می شود؛ زیرا مشارکت حرفه ای معلمان در طراحی برنامه های درسی، تبادل تجربیات آموزشی، حل مسائل آموزشی و توسعه نوآوری های تدریس می تواند به ارتقای اثربخشی فرایند یاددهی یادگیری و افزایش کیفیت آموزشی منجر شود (Harris, ۲۰۲۰).

کلیدواژه ها:

مدیریت آموزشی اثربخش ، سرمایه اجتماعی مدرسه ، مشارکت معلمان ، کیفیت آموزشی ، رهبری آموزشی