تاثیر توسعه فضای سبز شهری بر افزایش سرزندگی و کاهش وابستگی به خودروی شخصی

رشد شتابان شهرنشینی، گسترش شبکه های خودرومحور و کاهش کیفیت فضاهای عمومی سبب شده است که هم زمان دو مسئله کاهش سرزندگی شهری و وابستگی فزاینده به خودروی شخصی در بسیاری از شهرها تشدید شود. در مقابل، فضای سبز شهری از یک عنصر صرفا زیباشناختی به بخشی از زیرساخت عمومی شهر تبدیل شده است که می تواند بر آسایش محیطی، سلامت، تعاملات اجتماعی، پیاده روی و انتخاب شیوه سفر اثر بگذارد. هدف این پژوهش تبیین سازوکارهای اثرگذاری توسعه فضای سبز شهری بر سرزندگی و کاهش وابستگی به خودروی شخصی و تعیین شرایطی است که این اثر را تقویت یا محدود می کند. روش پژوهش توصیفی_تحلیلی و مبتنی بر مرور یکپارچه و هدفمند ادبیات علمی فارسی و انگلیسی است. منابع منتخب شامل پژوهش های مرتبط با فضای سبز، سرزندگی، پیاده مداری، سفر فعال، رفتار سفر و محیط ساخته شده بود و با رویکرد تحلیل مضمون در پنج محور کیفیت و دسترسی سبز، آسایش و ادراک محیطی، حضور و تعامل اجتماعی، سفر فعال و شرایط زمینه ای تلفیق شد. یافته ها نشان می دهد افزایش صرف مساحت فضای سبز برای دستیابی به دو پیامد موردنظر کافی نیست؛ بلکه دسترسی پیاده، پیوستگی شبکه سبز، کیفیت نگهداشت، سایه و آسایش حرارتی، تنوع فعالیت، ایمنی، خوانایی و اتصال به مقصدهای روزمره تعیین کننده اند. فضای سبز با افزایش جذابیت، آسایش و احساس امنیت، زمینه حضور و فعالیت های اجتماعی را تقویت کرده و به افزایش سرزندگی شهری کمک می کند. همچنین با کاهش هزینه ادراکی سفر فعال، می تواند بخشی از سفرهای کوتاه خودرویی را به پیاده روی، دوچرخه سواری یا حمل ونقل عمومی منتقل کند. بااین حال، کاهش واقعی وابستگی خودرویی زمانی محتمل تر است که توسعه فضای سبز با اختلاط کاربری، اتصال شبکه معابر، حمل ونقل عمومی باکیفیت، مدیریت سرعت و پارکینگ و توزیع عادلانه خدمات همراه شود. بر این اساس، پژوهش الگوی «شبکه سبز پیاده پذیر و مقصد محور» را به عنوان چارچوب سیاستی پیشنهاد می کند که در آن فضای سبز نه مقصدی منفرد، بلکه بخشی از شبکه روزمره حرکت و زندگی شهری تلقی می شود.

کلیدواژه ها:

فضای سبز شهری ، سرزندگی شهری ، پیاده مداری ، وابستگی به خودروی شخصی ، حمل ونقل پایدار