اثربخشی مداخله آموزشی-تربیتی مبتنی بر بازی درمانی و مسئولیت دهی بر کاهش پرخاشگری و بهبود تعاملات اجتماعی: یک مطالعه اقدام پژوهی تک موردی

پرخاشگری در دوران کودکی یکی از چالش های جدی روان شناختی و تربیتی در محیط های آموزشگاهی است که می تواند فرآیند سازگاری تحصیلی و اجتماعی دانش آموزان را با مانع مواجه سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخله آموزشی-تربیتی مبتنی بر بازی درمانی گروهی و تکنیک مسئولیت دهی کلاسی بر کاهش رفتارهای پرخاشگرانه و بهبود تعاملات اجتماعی سحر، دانش آموز پایه دوم ابتدایی انجام شد. این مطالعه با روش اقدام پژوهی (پژوهش در عمل) با طرح تک موردی (A-B) انجام گرفت. جامعه هدف، یک دانش آموز دختر پایه دوم ابتدایی (سحر) در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که به دلیل رفتارهای پرخاشگرانه فیزیکی و کلامی مداوم و انزوای همسالان انتخاب شد. ابزارهای سنجش شامل چک لیست نشانگان رفتاری پرخاشگری (فرم معلم) و روش جامعه سنجی کلاسی بود. مداخله در قالب ۸ جلسه بازی درمانی ساختاریافته هدایت شده همراه با اجرای برنامه مسئولیت دهی در نقش همیار معلم در کلاس و قرارداد رفتاری به مدت دو ماه به اجرا درآمد. داده ها با استفاده از تحلیل روند نمرات چک لیست رفتاری و تحلیل کیفی گزارش های مشاهده کلاسی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که نمرات پرخاشگری فیزیکی و کلامی سحر پس از اجرای مداخله کاهش چشمگیری یافت و وضعیت پذیرش اجتماعی وی در بین هم کلاسی ها بهبود معنا داری پیدا کرد. بر اساس نتایج، تلفیق بازی درمانی ساختاریافته و تکنیک های تغییر رفتار مبتنی بر مسئولیت دهی فعال در محیط کلاس، رویکردی کارآمد و کاربردی برای معلمان مقطع ابتدایی جهت تعدیل رفتارهای ناسازگارانه و ارتقای مهارت های اجتماعی کودکان به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

پرخاشگری ، تعاملات اجتماعی ، بازی درمانی ، مسئولیت دهی ، اقدام پژوهی تک موردی.