شناسایی و رتبه بندی عوامل کلیدی موثر بر موفقیت اجرای پروژه های عمرانی

موفقیت در اجرای پروژه های عمرانی، به دلیل حجم بالای سرمایه گذاری، حساسیت های زیست محیطی و تاثیر مستقیم بر رفاه عمومی، همواره یکی از دغدغه های اصلی مدیران و سیاست گذاران بوده است. با این حال، نرخ بالای تاخیر، افزایش هزینه ها و عدم انطباق با مشخصات فنی در بسیاری از پروژه های عمرانی، نشان دهنده ضعف در شناسایی و مدیریت عواملی است که به طور سیستماتیک بر اجرای این پروژه ها اثر می گذارند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و رتبه بندی عوامل کلیدی موثر بر موفقیت اجرای پروژه های عمرانی انجام شده است. این مطالعه از نوع کاربردی و با روش آمیخته (کیفی-کمی) صورت پذیرفت. در بخش کیفی، از طریق مرور نظام مند ادبیات و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان پروژه های عمرانی (شامل کارفرمایان، مشاوران و پیمانکاران)، ۴۲ عامل اولیه در چهار بعد اصلی (مدیریتی، مالی-اقتصادی، فنی-مهندسی و محیطی-حقوقی) شناسایی و با تحلیل مضمون دسته بندی شدند. در بخش کمی، برای رتبه بندی نهایی از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده و پرسشنامه مقایسه زوجی میان ۲۵ خبره توزیع گردید. یافته های پژوهش نشان می دهد که از میان چهار بعد اصلی، عوامل مدیریتی با وزن ۳۸۹/۰ در رتبه نخست تاثیرگذاری بر موفقیت پروژه های عمرانی قرار دارد. پس از آن، عوامل مالی-اقتصادی (۲۹۴/۰)، فنی-مهندسی (۱۹۸/۰) و محیطی-حقوقی (۱۱۹/۰) در رتبه های بعدی جای گرفته اند. در سطح زیرمعیارها نیز «صلاحیت و تجربه مدیر پروژه»، «ثبات در تامین منابع مالی» و «دقت در برآوردهای اولیه» به عنوان سه عامل بحرانی با بالاترین اولویت شناخته شدند. مدل اولویت بندی ارائه شده در این پژوهش می تواند به عنوان ابزاری برای تخصیص بهینه منابع مدیریتی و تدوین برنامه های پیشگیرانه در پروژه های عمرانی به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

پروژه های عمرانی ، عوامل بحرانی موفقیت ، رتبه بندی ، تحلیل سلسله مراتبی (AHP) ، مدیریت پروژه.