تحلیل چالش ها و راهکارهای کاربست مدل برایسون در برنامه ریزی راهبردی شهرداری تهران به عنوان یک سازمان خدماتی

هدف: برنامه ریزی راهبردی در سازمان های خدماتی عمومی نظیر شهرداری ها، به دلیل ماهیت چندوجهی و ذی نفعان متکثر، همواره با پیچیدگی هایی همراه است. مدل برایسون به عنوان یکی از الگوهای مطرح در برنامه ریزی راهبردی بخش دولتی و غیرانتفاعی، چارچوبی مشارکتی و انعطاف پذیر برای این سازمان ها فراهم می آورد. هدف این پژوهش، تحلیل چالش ها و ارائه راهکارهای کاربست مدل برایسون در فرایند برنامه ریزی راهبردی شهرداری تهران به عنوان یک سازمان خدماتی بزرگ است.روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کیفی از نوع مطالعه موردی است. جامعه آماری پژوهش را مدیران، مشاوران و کارشناسان ارشد دخیل در فرایند برنامه ریزی راهبردی شهرداری تهران تشکیل می دهند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته (با نمونه گیری هدفمند تا حد اشباع نظری) و تحلیل اسناد سازمانی گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون، کدگذاری و تحلیل شده اند. یافته ها: یافته های پژوهش به شناسایی چالش های کلیدی در چهار مقوله اصلی منجر شد: ۱) چالش های ساختاری-نهادی (مانند بخش بخشی بودن سازمان و قوانین دست وپاگیر)، ۲) چالش های فرهنگی-مشارکتی (ضعف فرهنگ استراتژیک و مشارکت محدود ذی نفعان بیرونی)، ۳) چالش های فنی-روشی (دشواری تطبیق گام های مدل برایسون با اقتضائات بومی شهرداری) و ۴) چالش های منابع و اجرا (کمبود بودجه تخصصی و گسست میان تدوین و اجرا). در بخش راهکارها نیز، مشارکت کنندگان بر ضرورت «بومی سازی گام های هشت گانه برایسون»، «نهادینه سازی تفکر راهبردی پیش از برنامه ریزی»، و «ایجاد نظام پایش مستمر» تاکید داشتند. نتیجه گیری: کاربست موفق مدل برایسون در شهرداری تهران مستلزم تعدیل و تطبیق گام های آن با مختصات حقوقی، سیاسی و سازمانی حاکم بر مدیریت شهری در ایران است. چالش اصلی، نه در خود مدل، بلکه در فقدان پیش نیازهای نهادی و فرهنگی برای استقرار یک نظام برنامه ریزی راهبردی مشارکتی است. راهکارهای ارائه شده می تواند به عنوان مبنایی برای اصلاح رویه های جاری در شهرداری تهران و سازمان های مشابه به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی راهبردی ، مدل برایسون ، شهرداری تهران ، سازمان های خدماتی ، چالش های کاربست.