تبیین نقش پیاده مداری در افزایش استفاده از حمل ونقل عمومی شهری مطالعه موردی: محله جنت آباد شمالی

رشد شهرنشینی، افزایش مالکیت خودروهای شخصی و گسترش الگوهای توسعه خودرومحور، سبب تشدید ازدحام ترافیکی، آلودگی هوا، مصرف انرژی و کاهش کیفیت فضاهای عمومی شهری شده است. در این میان، تقویت حمل ونقل عمومی یکی از مهم ترین راهبردهای تحقق جابه جایی پایدار محسوب می شود؛ بااین حال کارایی حمل ونقل عمومی صرفا به ظرفیت ناوگان، تعداد خطوط و سرعت حرکت وسایل نقلیه وابسته نیست، بلکه کیفیت دسترسی پیاده به ایستگاه ها و توقفگاه ها نیز نقش تعیین کننده ای در انتخاب این شیوه سفر دارد. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش پیاده مداری در افزایش استفاده از حمل ونقل عمومی در محله جنت آباد شمالی تهران انجام شده است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی تحلیلی است و داده ها از طریق مطالعات اسنادی، مرور پژوهش های پیشین، بررسی چارچوب توسعه مبتنی بر حمل ونقل عمومی و تحلیل کیفی ویژگی های کالبدی و عملکردی محدوده گردآوری شده اند. شاخص های پیوستگی شبکه معابر، کیفیت و تداوم پیاده روها، ایمنی عبور، روشنایی، آسایش اقلیمی، اختلاط کاربری، فاصله تا ایستگاه، خوانایی مسیر و دسترس پذیری برای گروه های کم توان به عنوان ابعاد اصلی پیاده مداری بررسی شده اند. یافته ها نشان می دهند که جنت آباد شمالی از نظر وجود کاربری های محلی، مراکز آموزشی، فضاهای سبز و برخی محورهای فعال شهری، ظرفیت مناسبی برای گسترش سفرهای پیاده دارد؛ اما غلبه حرکت خودرو، گسستگی برخی مسیرهای پیاده، وجود معابر بن بست، ضعف ارتباط مستقیم با ایستگاه های ریلی و کیفیت نامتوازن دسترسی به توقفگاه های حمل ونقل عمومی، موجب افزایش هزینه ادراکی مرحله نخست و پایانی سفر می شود. بر این اساس، بهسازی پیاده روها در شعاع دسترسی ایستگاه ها، ایجاد گذرگاه های ایمن، تقویت خطوط تغذیه کننده، مدیریت پارک حاشیه ای، بهبود روشنایی و سایه اندازی و استقرار کاربری های فعال در مسیرهای منتهی به ایستگاه ها می تواند تمایل شهروندان به استفاده از حمل ونقل عمومی را افزایش دهد. نتیجه پژوهش نشان می دهد پیاده مداری باید نه به عنوان اقدامی مستقل، بلکه به عنوان بخشی از زنجیره یکپارچه سفر با حمل ونقل عمومی در برنامه ریزی محله ای مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

پیاده مداری ، حمل ونقل عمومی ، دسترسی پیاده ، توسعه مبتنی بر حمل ونقل عمومی ، جنت آباد شمالی ، جابه جایی پایدار.