ارزیابی اثربخشی مدل یادگیری تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان در آموزش مجازی: یک مطالعه ترکیبی در ایران

با گسترش آموزش مجازی و ظهور فناوری های هوش مصنوعی، مدل های یادگیری تطبیقی به عنوان راهکاری نوین برای شخصی سازی یادگیری و بهبود عملکرد تحصیلی مطرح شده اند. با این حال، بیشتر پژوهش های انجام شده در این حوزه بر جوامع انگلیسی زبان متمرکز بوده و اثربخشی این مدل ها در بافت های فرهنگی و زبانی متفاوت، به ویژه ایران، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثربخشی یک مدل یادگیری تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی بومی سازی شده برای زبان و فرهنگ فارسی بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره دوم متوسطه در محیط آموزش مجازی انجام شد. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کمی-کیفی) و طرح شبه آزمایشی با گروه کنترل و آزمایش بر روی ۳۷۵ دانش آموز (۵۰٪ دختر، ۵۰٪ پسر) از ناحیه ۳ تبریز در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ اجرا شد. گروه آزمایش به مدت ۱۲ هفته از مدل یادگیری تطبیقی مبتنی بر الگوریتم های ترکیبی (LSTM، SVM و پردازش زبان طبیعی) در پلتفرم مودل استفاده کردند، درحالی که گروه کنترل آموزش معمولی دریافت کردند. داده های کمی شامل نمرات پیش آزمون و پس آزمون، نرخ تکمیل دوره و میزان تعامل با پلتفرم، و داده های کیفی از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ معلم و کارشناس آموزشی جمع آوری شد. نتایج نشان داد که گروه آزمایشی افزایش معناداری در نمرات پس آزمون نسبت به گروه کنترل داشتند. اندازه اثر برای نمرات پس آزمون بزرگ بود. مدل ترکیبی توانست با دقت بالایی عملکرد تحصیلی را پیش بینی کند. تحلیل کیفی نیز تم هایی شامل افزایش انگیزه و مشارکت، یادگیری فعال، چالش های فناوری و نیاز به آموزش معلمان را آشکار ساخت. مدل یادگیری تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی بومی سازی شده می تواند عملکرد تحصیلی و انگیزه دانش آموزان ایرانی را در آموزش مجازی به طور معناداری بهبود بخشد. با این حال، موفقیت اجرای آن نیازمند توسعه زیرساخت های فناوری، آموزش معلمان و توجه به ویژگی های فردی یادگیرندگان است.

کلیدواژه ها:

یادگیری تطبیقی ، هوش مصنوعی در آموزش ، عملکرد تحصیلی ، آموزش مجازی ، بومی سازی فرهنگی