نظریه توسعه ونقش وجایگاه تالاب ،رودخانه وچشمه سارها در اوقات فراغت،بارزترین زمینه تاریخی وفراگیرگسترش روز افزون بومگردی وگردشگری بومشناختی

چکیده: برنامه ریزی کاربری زمین شهری نقطه اتکا و هسته اصلی برنامه ریزی روستایی ،شهری ودیگر سامانه های زیستی محسوب می شود فرآیندی که در آن حسن تعامل اجزاء بهم پیوسته شهری منوط به رعایت استانداردهای کمی است. این استانداردها و معیارها در فرآیند برنامه ریزی کاربری اراضی زمین شهری ضابطه عمل یا قضاوت محسوب می شود یکی از عرصه های انتخاب آزادانه فردی و عرصه اجتماعی وبین المللی است. آب از زیرساخت های اصلی توسعه کشور است که دارای پیچیدگی های بسیار و در برگیرنده فعالیت های سازه ای و غیرسازه ای متنوع و فراوان است. دسترسی و بهره گیری از این منبع حیاتی با مسائل گوناگون سیاسی، امنیتی، اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی در هر کشور آمیخته بوده و برتمام این ابعاد عمیقا تاثیرگذار است. رودخانه ها نه تنها برای انسان ها ، بلکه برای زنده ماندن همه چیز و در همه جا مهم هستند. رودخانه ها نه تنها برای تفریح کردن بلکه برای تامین آب شرب، آبیاری کشاورزی، تولید برق، حمل و نقل رودخانه ایی (مثل رودخانه جاجرود)، تهیه ی غذا و حمل آلودگی ها (که خوشبختانه یک قسمت از این آلودگی ها را می توانند پالایش کنند) مورد استفاده قرار می گیرند. رودخانه ها برای همه نوع گیاهان و جانوران وبویژه بومگردی وگردشگری مهم هستند. رودخانه ها به آب های زیرزمینی نیز از طریق نفوذ آب از بستر خود کمک می کنند تا همیشه آب کافی داشته باشند. رودخانه ها ،تالابها وچشمه ها،از دیرباز برای تمدن بشری به عنوان یکی از مهمترین سرمایه های طبیعی ومهمترین بستر تفرج وگذران اوقات فراغت هستند. به عنوان مثال، یکی از اولین تمدن های انسانی در نزدیکی رودخانه دجله و فرات (بین النهرین) در خاورمیانه شکل گرفته است رودخانه ها منابع ارزشمند آبی جهت آبیاری، شرب، صنعت، حمل و نقل و انرژی هستند. برای مثال، آب شیرین رودخانه ی نیل برای کشاورزی و زراعت در حوضه آبریز حوضه مصر مورد استفاده قرار می گیرد. در ضمن، در برخی مناطق رودخانه ها به عنوان مرزهای طبیعی بین اقوام و کشورها نیز شناخته میشوند، مانند رود اترک (مرز ایران و ترکمنستان)، ارس (مرز ایران و آذربایجان، ارمنستان) و اروند رود که (مرز بین ایران و عراق) هستند همچنین رودخانه ها به عنوان یکی از مهمترین منابع آبی جهان، در تامین نیازهای آبی بشری، حفظ تنوع زیستی، حفظ خاک و حوضه آبخیز و کاهش آلودگی های محیط زیستی نقش مهمی را بازی می کنند خلاصه اینکه ، رودخانه ها به عنوان مهمترین و حیاتی ترین عنصر طبیعی برای پیدایش و توسعه تمدن ها، بسیار مهم بوده و هستند و بدون شک تخریب و نابودی رودها موجب از بین رفتن تمدنها خواهد شد، متاسفانه ما امروزه به شکل واضحی با این تهدید روبرو هستیم بر اساس بررسی های علمی در سیر تکاملی مدیریت آب در کشورهای مختلف، اولویت بندی های مرحله ای قابل تشخیص است. در سه دهه اخیر و به ویژه در سال های پایانی قرن بیستم، آب و مدیریت آن به یک دغدغه بزرگ بین المللی تبدیل شده است. تشکیل نشست های متعدد در سطح ملی، منطقه ای و بین المللی و رده های مختلف ضرورت دارد. منابع آب تجدیدشونده ایران۱۳۰ میلیارد متر مکعب است و با تقسیم منبع بر جمعیت، سرانه آب کشور به ۱۶۰۰ متر مکعب در سال می رسد که در مقایسه با جهان -۷۶۰۰ متر مکعب-سهم هرایرانی در۲۴ ساعت فقط ۴.۳متر مکعب برای تمام مصارف است.این مقاله صنعت بومگردی وگردشگری به عنوان یک راهبردتوسعه جامع ،اشتغالزا،و یکی از عوامل تاثیرگذار بر جنبه های محیطی روستا-شهری، درارتباط با تفرجگاه ها و سایت های گردشگری را مطرح کرده است که از مهمترین آن می توان به گردشگری ساحلی و باغها اشاره کرد. بدون تردید طبیعت و محیط زیست بعنوان یکی از اساسی ترین سرمایه ها و منابع اصلی گردشگری مطرح می شوند. با توجه به پیشینه هنرباغ سازی ایران، باغ سازی همواره و در طول تاریخ ویژگی و اصول اساسی داشتند که آنها را از سایر باغها در سرزمین های دیگر متمایز می سازد که این خود یکی از جاذبه های شهرهای ایران بشمار می رود. یکی از جاذبه های اصلی ییلاقات استان تهران رودخانه جاجرود واطراف سدلتیان است که یکی از ژئوسایت های جذاب استان محسوب می شود. با توجه به پتانسیل های این رودخانه و حاشیه ساحلی آن، در این مقاله سعی گردیده تا با استفاده از این پتانسیل ها، ارتباطی میان رودخانه ،تالابها وچشمه هاو حاشیه آن پتانسیل بومگردی وگردشگری منطقه بیان شود. آسایش حرارتی در کیفیت زندگی و رضایت کاربران فضاهای روستایی وشهری، به ویژه در مناطق تاریخی با اقلیم خاص، نقشی حیاتی ایفا می کند. محدوده تاریخی لواسان با ویژگی های منحصربه فرد خود، هم میزبان گردشگران است و هم محل زندگی ساکنان بومی؛ اما تفاوت در نحوه تعامل، مدت زمان حضور و الگوهای سازگاری این دو گروه، می تواند بر درک و تجربه آن ها از آسایش حرارتی محیط اثرگذار باشد. این مقاله با استفاده از روش های پیمایشی و میدانی، به مقایسه و ارزیابی احساس آسایش حرارتی ساکنان بومی و گردشگران غیربومی بافت تاریخی وجاذبه های بومگردی وگردشگری منطقه لواسان براساس شاخص های استاندارد جهانی می پردازد.تحقیقات وبررسیها نتایج نشان داد که نیازهای آسایش حرارتی ساکنان بومی و گردشگران در فضاهای تاریخی کاشان متفاوت است. گردشگران عموما دماهای خنک تری را ترجیح می دهند، درحالی که ساکنان بومی، به دلیل سازگاری با اقلیم منطقه، بازه دمایی وسیع تری را تحمل کرده و نقطه آسایش متفاوتی دارند. این امر بر لزوم طراحی انعطاف پذیر و چندمنظوره در بافت های تاریخی، با در نظر گرفتن نیازهای متفاوت این دو گروه، تاکید می کند. این پژوهش با توجه به هدف، کاربردی و از نظر روش توصیفی پیمایشی و از نوع هم بستگی است. جامعه آماری پژوهش را گردشگران روستایی در شانزده روستای پربازدید اطراف رودخانه جاجروددر محدوده لواسان تشکیل می دهند که عبارت اند از روستاهای برگ جهان، روستای افجه، روستای گلندوک،رودک، روستای آهار، روستای کمرد ،روستای قاضی آباد، روستای شورکاب، روستای امامه ، آبشار ناران، روستای جاییج، روستای سبو کوچک و سبو بزرگو ،راحت آباد ، باغ دره وروستای نیکنام ده است. براساس فرمول کوکران، تعداد ۳۸۴ نفر به روش نمونه گیری غیراحتمالی سهمیه ای به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسش نامه استاندارد ژائوتینگ و همکاران (۲۰۲۰) بوده است. روایی مدل و ارتباط میان متغیرهای پژوهش از روش مدل یابی معادلات ساختاری تایید شد. برای سنجش پایایی از آلفای کرونباخ استفاده شد. داده های آزمون فرضیه ها با استفاده از روش معادلات ساختاری و نرم افزار لیزرل تجزیه وتحلیل شدند. با توجه به نتایج به دست آمده، کیفیت درک شده گردشگر روستایی تاثیر مثبت و معناداری بر ارزش ادراک شده می گذارد و رضایت وی را تحت تاثیر قرار می دهد. همچنین ارزش ادراک شده گردشگر روستایی تاثیر مثبت و معناداری بر رضایت گردشگر روستایی دارد. علاوه براین، رضایت گردشگر روستایی تاثیر مثبت و معناداری بر قصد بازدید مجدد، تمایل به پرداخت برای محصولات ویژه روستایی و تبلیغ دهان به دهان دارد.