بررسی رابطه بین حرمت نفس (Self-Esteem) و تمایل به جراحی های زیبایی در نوجوانان دختر: ارائه راهکارهای پیشگیرانه با رویکرد شناختی-رفتاری

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین حرمت نفس و تمایل به جراحی های زیبایی در نوجوانان دختر و نیز تبیین نقش متغیرهای مرتبطی همچون نارضایتی از تصویر بدنی، مقایسه اجتماعی و استفاده از شبکه های اجتماعی انجام شد. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر مورد نظر در سال تحصیلی مربوطه بود که از میان آنان ۳۰۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه حرمت نفس روزنبرگ، مقیاس تمایل به جراحی زیبایی، پرسشنامه نارضایتی از تصویر بدنی، مقیاس مقایسه اجتماعی و پرسشنامه میزان استفاده از شبکه های اجتماعی بود. داده ها با استفاده از شاخص های آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، تحلیل واریانس یک راهه و آزمون تی مستقل تحلیل شدند. یافته ها نشان داد بین حرمت نفس و تمایل به جراحی زیبایی رابطه منفی و معناداری وجود دارد. همچنین نارضایتی از تصویر بدنی، مقایسه اجتماعی و استفاده از شبکه های اجتماعی با تمایل به جراحی زیبایی رابطه مثبت و معنادار داشتند. نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که متغیرهای حرمت نفس، نارضایتی از تصویر بدنی، مقایسه اجتماعی و استفاده از شبکه های اجتماعی در مجموع توانستند ۴۲ درصد از واریانس تمایل به جراحی زیبایی را تبیین کنند و در این میان، نارضایتی از تصویر بدنی قوی ترین پیش بین بود. همچنین دانش آموزان پایه دوازدهم و نوجوانانی که دارای سابقه جراحی زیبایی در خانواده بودند، تمایل بیشتری به جراحی زیبایی نشان دادند. بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که تمایل به جراحی زیبایی در نوجوانان دختر پدیده ای چندعاملی است که در آن عوامل روان شناختی، شناختی و اجتماعی به صورت هم زمان نقش ایفا می کنند. بنابراین، طراحی مداخلات پیشگیرانه مبتنی بر رویکرد شناختی رفتاری با تاکید بر تقویت حرمت نفس، اصلاح باورهای ناکارآمد درباره زیبایی، کاهش مقایسه اجتماعی و ارتقای سواد رسانه ای در نوجوانان ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

حرمت نفس ، جراحی زیبایی ، نوجوانان دختر ، تصویر بدنی ، مقایسه اجتماعی ، شبکه های اجتماعی ، رویکرد شناختی رفتاری