واکاوی چالش نظام مقررات گذاری شهری در ایران؛ مطالعه تآثیر تحولات تقنینی بر کارآمدی مدیریت شهرداری ها

نظام مدیریت شهری در ایران به عنوان نهادی عمومی غیردولتی، همواره متاثر از تقابل میان «تمرکزگرایی دولتی» و «مشارکت جویی محلی» بوده است. در دهه های اخیر، تحولات تقنینی و تغییرات در پارادایم های مقررات گذاری شهری، به جای ایجاد بستری هم افزا، منجر به بروز تعارضات ساختاری میان صلاحیت های شهرداری ها، شوراهای اسلامی شهر و مراجع عالی تصمیم گیر شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش تحولات تقنینی بر کارآمدی سیاست گذاری های شهری انجام شده است. روش شناسی این تحقیق از نوع «توصیفی-تحلیلی» و با تکیه بر تحلیل اسنادی و بررسی سیر تطور قوانین مرتبط با مدیریت شهری در ایران صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که «تورم مقرراتی»، «ابهام در قلمرو اختیارات قانونی» و «فقدان قانون جامع مدیریت یکپارچه شهری»، کارآمدی شهرداری ها را در مواجهه با چالش های پیچیده کلان شهری نظیر تراکم فروشی، حاشیه نشینی و مدیریت منابع مالی با بحران مواجه کرده است. همچنین نتایج حاکی از آن است که روند تحولات تقنینی، علی رغم ادعای تمرکززدایی، همچنان با محدود کردن صلاحیت های مقررات گذاری محلی، مانع از نقش آفرینی موثر شهرداری ها به عنوان نهاد سیاست گذار در عرصه های کالبدی و اجتماعی شده است. در نهایت، این پژوهش ضمن شناسایی شکاف های قانونی، ضرورت گذار از «نظام مقررات گذاری متصلب و بخشنامه محور» به «نظام حکمرانی منعطف و محلی گرا» را جهت ارتقای پایداری و عدالت فضایی در شهرهای ایران پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری ، تحولات تقنینی ، مقررات گذاری شهری ، شهرداری های ایران ، حقوق شهری ، حکمرانی محلی.