مدل یابی روابط فشار اقتصادی، حمایت اجتماعی و تاب آوری با سلامت روان زنان سرپرست خانوار

پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل ساختاری سلامت روان زنان سرپرست خانوار بر اساس فشار اقتصادی، با نقش میانجی گری حمایت اجتماعی و تاب آوری انجام شد. زنان سرپرست خانوار به دلیل مواجهه هم زمان با مسئولیت های معیشتی و خانوادگی، در معرض چالش های روان شناختی متعددی قرار دارند و شناسایی سازوکارهای موثر بر سلامت روان آنان اهمیت بالایی دارد. روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی زنان سرپرست خانوار تحت پوشش نهادهای حمایتی در شهرستان گرمی در سال ۱۴۰۴ تشکیل دادند که از میان آن ها، ۳۰۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ-۲۸‎)، مقیاس فشار اقتصادی، پرسشنامه حمایت اجتماعی ادراک شده چندبعدی و مقیاس تاب آوری کانر و دیویدسون بود. داده های جمع آوری شده با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزارهای SPSS و Amos تحلیل شد. یافته های پژوهش نشان داد که مدل مفهومی پیشنهادی از برازش مطلوبی با داده های تجربی برخوردار است. فشار اقتصادی هم به طور مستقیم و هم به طور غیرمستقیم (از طریق تضعیف حمایت اجتماعی ادراک شده و کاهش تاب آوری) با افت سلامت روان (افزایش نشانه های اضطراب، افسردگی و اختلال در عملکرد اجتماعی) رابطه معنادار دارد. همچنین حمایت اجتماعی و تاب آوری به طور مستقیم رابطه منفی و معناداری با نشانه های آسیب روان شناختی نشان دادند؛ به این معنا که افزایش این دو متغیر با بهبود سلامت روان همراه است. علاوه بر این، حمایت اجتماعی از طریق ارتقای تاب آوری به بهبود سلامت روان کمک می کند. در مجموع، نتایج نشان داد که سلامت روان زنان سرپرست خانوار پدیده ای چندوجهی است و تحت تاثیر تعامل پیچیده فشارهای معیشتی، منابع حمایتی بیرونی و ظرفیت های روانی درونی قرار دارد. بر این اساس، اتخاذ رویکردهای جامع نگر شامل توانمندسازی اقتصادی، گسترش شبکه های حمایت اجتماعی و برگزاری دوره های آموزش تاب آوری و مهارت های مقابله ای جهت ارتقای سلامت روان این گروه از زنان ضرورت دارد.

کلیدواژه ها:

سلامت روان ، فشار اقتصادی ، حمایت اجتماعی ، تاب آوری ، زنان سرپرست خانوار