کاربرد فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در سلامت روان کودکان و نوجوانان: مروری بر شواهد، چالش ها و افق های پژوهشی

شکاف میان شیوع بالای اختلالات روانی در دوران کودکی و نوجوانی از یک سو، و محدودیت منابع انسانی و مالی نظام های سلامت روان از سوی دیگر، سال هاست که یکی از دغدغه های اصلی حوزه روان شناسی بالینی کودک و نوجوان بوده است. در طول یک دهه گذشته و به ویژه پس از فراگیرشدن مدل های زبانی بزرگ، فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی به عنوان ابزارهایی برای کاهش این شکاف مطرح شده اند. مقاله حاضر با رویکردی مروری، طیفی از پژوهش های منتشرشده در بازه ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ را در چهار محور اصلی بررسی می کند: مداخلات مبتنی بر چت بات های درمانی، کاربردهای هوش مصنوعی در غربالگری و پایش، اپلیکیشن ها و سکوهای دیجیتال چندمنظوره، و برنامه های پیشگیرانه مدرسه محور. جمع بندی شواهد نشان می دهد که این مداخلات، در بهترین حالت، اثری کوچک تا متوسط بر کاهش علائم اضطرابی، افسردگی و پریشانی روانی دارند و به هیچ وجه نباید جایگزین مراقبت تخصصی انسانی تلقی شوند. در پایان مقاله، محدودیت های روش شناختی پژوهش های موجود، ملاحظات اخلاقی مترتب بر کاربرد این فناوری ها در جمعیت آسیب پذیر کودکان، و مسیرهای پیشنهادی برای پژوهش های آتی، مورد بحث قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

سلامت روان ، هوش مصنوعی ، مداخله دیجیتال