نقش هم پیمانی و همدلی اجتماعی در مقابله با سلطه طلبی و خودکامگی

سلطه طلبی و خودکامگی از دیرباز از مهم ترین چالش های جوامع بشری بوده است. آنچه می تواند در برابر این پدیده ها به عنوان یک راهبرد کارآمد عمل کند، «هم پیمانی» و «همدلی اجتماعی» است. این پژوهش با رویکردی میان رشته ای (تلفیق علوم قرآن، جامعه شناسی و مدیریت)، به بررسی نقش هم پیمانی و همدلی در مقابله با قدرت طلبی خودکامه می پردازد. یافته ها نشان می دهد که همدلی اجتماعی، سرمایه اجتماعی را افزایش داده، هزینه های کنش جمعی را کاهش می دهد و بستر شکل گیری اتحادهای مقاومت بخش را فراهم می آورد. قرآن کریم با تاکید بر «وحدت» (آل عمران: ۱۰۳)، «تعاون» (مائده: ۲)، «مقابله جمعی با ظلم» و «اتحاد مومنان در برابر مستکبران» (انفال، قصص)، چارچوبی قدرتمند برای هم پیمانی اجتماعی ارائه می دهد. در مقابل، خودکامگانی مانند فرعون، نمرود و قارون، با ویژگی هایی چون استکبار، انحصارطلبی و سوءاستفاده از قدرت، به تفرقه و انزوای اجتماعی دامن می زنند. همبستگی اجتماعی از طریق افزایش قدرت چانه زنی، کاهش نفوذ سلطه گران، تقویت عدالت و حفظ هویت جمعی، نقش بازدارنده ای در برابر خودکامگی دارد. چالش هایی همچون تفرقه، منفعت طلبی فردی و تبلیغات سلطه گران نیز با راهکارهایی مانند گسترش گفت وگو، تقویت اعتماد اجتماعی و مشارکت جمعی قابل مدیریت است. این پژوهش با ارائه الگویی قرآنی‑اجتماعی از هم پیمانی، زمینه را برای طراحی سیاست های عملی در جوامع اسلامی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

هم پیمانی ، همدلی اجتماعی ، سلطه طلبی ، خودکامگی ، قرآن کریم ، سرمایه اجتماعی ، کنش جمعی.