تاثیر الگوی «کلاس امن و محرمانه» مبتنی بر رعایت حق حریم خصوصی بر اعتماد و مشارکت دانش آموزان در کلاس درس دین و زندگی: یک اقدام پژوهی

مشارکت فعال دانش آموزان در گفت وگوهای کلاسی، به ویژه در درس دین و زندگی، مستلزم وجود فضایی مبتنی بر اعتماد، امنیت روانی و احترام به حق حریم خصوصی آنان است. با وجود برخورداری دانش آموزان از توانایی علمی مناسب، بررسی های اولیه نشان داد که بسیاری از آنان در مباحث اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی و هویتی از بیان آزادانه دیدگاه ها، پرسش ها و دغدغه های خود اجتناب می کنند و این وضعیت، کیفیت تعاملات آموزشی و تربیتی را کاهش داده است. پژوهش حاضر با هدف افزایش اعتماد و مشارکت دانش آموزان از طریق طراحی و اجرای الگوی «کلاس امن و محرمانه» مبتنی بر رعایت حریم خصوصی انجام شد. این پژوهش از نوع اقدام پژوهی بود و در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ با مشارکت ۲۵ نفر از دانش آموزان پایه یازدهم رشته علوم انسانی دبیرستان شهید بهشتی شهرستان خلخال اجرا شد. داده ها از طریق مشاهده مستقیم، مصاحبه نیمه ساختاریافته، پرسشنامه ، بررسی شاخص های آموزشی و مشورت با مدیر، معاون آموزشی و مشاور مدرسه گردآوری شد. پس از تحلیل شواهد، الگوی «کلاس امن و محرمانه» شامل تدوین منشور محرمانگی و احترام متقابل، ایجاد مسیرهای محرمانه ارتباطی نظیر صندوق پاسخ ها و پرسش های محرمانه، گفت وگوهای فردی مبتنی بر اعتماد، ارائه بازخوردهای کرامت محور و فراهم سازی فرصت های مشارکت تدریجی و بدون قضاوت طراحی و اجرا گردید. یافته ها نشان داد که اجرای این الگو موجب افزایش احساس امنیت روانی و اعتماد دانش آموزان، بهبود کیفیت ارتباط معلم و دانش آموز، افزایش مشارکت در گفت وگوهای کلاسی، طرح آزادانه تر پرسش ها و دیدگاه ها و بهبود نسبی عملکرد آموزشی آنان شد. بر این اساس، رعایت حریم خصوصی دانش آموزان نه تنها یک الزام اخلاقی، شرعی و حقوقی، بلکه یکی از پیش نیازهای تحقق گفت وگوی تربیتی موثر و ارتقای کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری است و الگوی «کلاس امن و محرمانه» می تواند به عنوان راهکاری کاربردی در کلاس ها و دروس گفت وگومحور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، امنیت روانی ، گفت وگوی تربیتی ، محرمانگی ، تعامل معلم و دانش آموز ، حریم خصوصی