مفهوم سرزمین و سرمایه اجتماعی در سیاست گذاری اجتماعی ایران دهه ۶۰، ۷۰ و ۹۰(حوزه زمین، آب و انرژی ها)

در متون سیاست گذاری اجتماعی ایران، مفهوم سرزمین نقش کلیدی در تعریف رابطه دولت با منابع زمین، آب و انرژی دارد و بر تضمین امنیت، کنترل و توزیع عادلانه این منابع در چارچوب برنامه های توسعه تاکید می کند. سرمایه اجتماعی نیز به عنوان عرصه ای مستقل از دولت شناخته می شود که نهادهای محلی، شبکه های همکاری و مشارکت های مردمی را برای حفاظت از منابع و مدیریت جمعی آن ها سازماندهی می کند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی پرسش اصلی می پردازد: در سیاست گذاری اجتماعی ایران طی دهه های ۶۰، ۷۰ و ۹۰ (حوزه زمین، آب و انرژی)، تحقق ملاحظات سرزمینی تا چه میزان با تقویت سرمایه اجتماعی همزمان بوده و این دو چه رابطه تعاملی با یکدیگر دارند؟ فرضیه آن است که تحقق مطلوب اهداف سرزمینی (مانند امنیت منابع، کاهش وابستگی خارجی و مدیریت پایدار) منوط به تقویت نهادهای مستقل و فعال مبتنی بر سرمایه اجتماعی است و کمبود سرمایه اجتماعی کارآمد، مانعی جدی برای سیاست گذاری پایدار در این حوزه ها به شمار می رود. یافته های پژوهش نشان می دهد که هرچند در اسناد بالادستی بر تضمین امنیت سرزمینی و تقویت مشارکت های اجتماعی تاکید شده، اما رابطه این دو مفهوم تعاملی و تقویت کننده است و توسعه یکی بدون دیگری ممکن نیست. درواقع، سیاست گذاری موفق در حوزه زمین، آب و انرژی نیازمند پیوند میان رویکردهای سرزمینی و سرمایه اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

سرزمین ، سنجش ، سرمایه اجتماعی ، آب ، سیاستگذاری اجتماعی ایران