الگوهای همکاری دانشگاه و صنعت در نظام های نوآوری: مطالعه تطبیقی ایران و کشورهای منتخب

همکاری میان دانشگاه و صنعت یکی از مهم ترین مولفه های توسعه اقتصاد دانش بنیان، ارتقای نوآوری و افزایش توان رقابت پذیری کشورها به شمار می رود. با وجود رشد چشمگیر تولیدات علمی و گسترش مراکز آموزش عالی در ایران، ارتباط نظام مند و اثربخش میان دانشگاه و صنعت همچنان با چالش های متعددی روبه رو است و نتوانسته است ظرفیت های علمی کشور را به طور کامل در خدمت توسعه فناوری و حل مسائل واقعی صنعت قرار دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی الگوهای موفق همکاری صنعت و دانشگاه در ایران و جهان، شناسایی مهم ترین چالش های موجود و ارائه راهکارهایی برای توسعه این همکاری انجام شده است. این مطالعه با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه مرور منابع علمی، مقالات معتبر داخلی و بین المللی و اسناد پژوهشی صورت گرفته است‎.‎ یافته های پژوهش نشان می دهد که کشورهای پیشرو مانند ایالات متحده آمریکا، آلمان، ژاپن، بریتانیا و مالزی با ایجاد زیست بوم های نوآوری، دفاتر انتقال فناوری، پارک های علم و فناوری، اصلاح قوانین مالکیت فکری، حمایت از شرکت های دانش بنیان و توسعه همکاری های بلندمدت میان دانشگاه، صنعت و دولت، توانسته اند ارتباطی پایدار و موثر میان این دو نهاد برقرار کنند. در مقابل، مهم ترین موانع همکاری در ایران شامل ضعف اعتماد متقابل، بروکراسی اداری، کمبود سرمایه گذاری در پژوهش و توسعه، ناکارآمدی نظام مالکیت فکری، تفاوت اهداف و فرهنگ سازمانی دانشگاه و صنعت، ضعف نظام انگیزشی اعضای هیئت علمی و ارتباط محدود صنایع با ظرفیت های علمی دانشگاه ها است. بر این اساس، اصلاح سیاست های حمایتی، بازنگری در نظام ارزیابی دانشگاه ها، توسعه نهادهای واسط، تقویت سرمایه گذاری در پژوهش های کاربردی، ایجاد مشوق های اقتصادی و حقوقی و حرکت به سوی الگوی نوآوری مبتنی بر تعامل دانشگاه، صنعت، دولت و جامعه، از مهم ترین راهکارهای توسعه همکاری صنعت و دانشگاه در ایران به شمار می روند. اجرای این راهکارها می تواند زمینه ساز افزایش نوآوری، تجاری سازی دانش، رشد شرکت های دانش بنیان و تحقق توسعه پایدار و اقتصاد دانش بنیان در کشور باشد‎.‎

کلیدواژه ها:

همکاری صنعت و دانشگاه ، نوآوری ، انتقال فناوری ، تجاری سازی ، ارتباط دانشگاه و صنعت ، اقتصاد دانش بنیان