تعامل خانواده های طبقه متوسط ایرانی با دستگاه های هوشمند در عصر اینترنت اشیا: تحلیل جامعه شناختی فرهنگ مصرف، کنترل و ارتباط

گسترش سریع اینترنت اشیا (IoT) در سال های اخیر، مرزهای میان فضای فیزیکی و دیجیتال را در تمامی ابعاد زندگی دگرگون ساخته است. این تحول، به ویژه در هسته اجتماعی، یعنی نهاد خانواده، تاثیرات عمیق و چندوجهی بر سبک زندگی، الگوهای مصرف، ساختار نظارت و شیوه های ارتباطی به جای گذاشته است. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی جامعه شناختی و تحلیل انتقادی، بر آن است تا چگونگی تعامل خانواده های طبقه متوسط ایرانی با دستگاه های هوشمند (مانند دستیارهای صوتی، سیستم های امنیتی متصل، و لوازم خانگی هوشمند) را مورد بررسی قرار دهد. با تکیه بر نظریاتی نظیر جامعه شبکه ای کاستلز (Castells)، انضباط و نظارت فوکو (Foucault) و مدرنیته بازتابی بک (Beck)، مقاله به دنبال تبیین پیامدهای این برهم کنش ها بر فرهنگ مصرف، مدیریت حریم خصوصی، و ساختار قدرت درونی خانواده است. یافته ها (بر اساس تحلیل مفهومی منابع موجود) نشان می دهد که در طبقه متوسط ایران، دستگاه های هوشمند نه تنها ابزارهای تسهیل کننده کارها هستند، بلکه به عاملی برای بازتعریف مرزهای خصوصی/عمومی، ایجاد شکاف های نسلی در کنترل داده ها و تغییر پارادایم های نظارتی والدین تبدیل شده اند. این مقاله نتیجه می گیرد که توسعه IoT در ایران نیازمند درک عمیق تر از بافت فرهنگی و ارزشی خانواده ایرانی است تا از تبدیل شدن این فناوری ها به ابزاری برای تشدید نابرابری های اجتماعی یا کاهش سرمایه عاطفی خانواده جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

اینترنت اشیاء ، خانواده هوشمند ، طبقه متوسط ایرانی ، فرهنگ مصرف دیجیتال ، نظارت اجتماعی