ظرفیت های روشی و محتوایی شاهنامه در اقناع اجتماعی نسبت به مجازات محارب در فقه اسلامی

پژوهش حاضر با هدف بررسی ظرفیت های شاهنامه فردوسی در تبیین و اقناع اجتماعی نسبت به مجازات محاربه در فقه اسلامی انجام شده است. مسئله اصلی آن است که کارآمدی نظام های کیفری، افزون بر پشتوانه های فقهی و حقوقی نیازمند پذیرش اجتماعی و مشروعیت فرهنگی نیز هست و متون ادبی می توانند در این فرآیند نقش آفرین باشند. در این میان شاهنامه به عنوان یکی از مهمترین متون فرهنگی و هویتی ایرانی، واجد ظرفیت های روشی و محتوایی قابل توجهی در بازنمایی مفاهیم مرتبط با امنیت، نظم اجتماعی و مقابله با آشوب است. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای است. یافته ها نشان می دهد شاهنامه از طریق به کارگیری زبان، شعر حماسی، تمثیل، روایت پردازی و شخصیت پردازی، امکان اقناع عاطفی و فرهنگی مخاطب را فراهم می سازد. ظرفیت های روشی همچنین در سطح محتوایی، با ارائه روایت هایی از مواجهه با دیوان شورشگران و عوامل ناامنی، منطق برخورد قاطع با برهم زنندگان نظم اجتماعی را بازنمایی می کند. در نتیجه شاهنامه می تواند به عنوان بستری فرهنگی در تبیین فلسفه جرم محاربه و تقویت پذیرش اجتماعی آن در نظام فقهی اسلام مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، ادبیات حماسی ، محاربه ، فقه اسلامی ، اقناع اجتماعی