بررسی مبانی فقهی منع خشونت علیه زوجه و تاثیر آن در سیاست جنایی ایران

پدیده خشونت علیه زوجه به دلیل وقوع در بستر حریم خصوصی و پیوند عاطفی میان مرتکب و بزه دیده، از پیچیده ترین مسائل سیاست جنایی معاصر محسوب می شود. هدف اصلی این پژوهش واکاوی ظرفیت های فقهی در منع خشونت علیه زنان و ارزیابی میزان بازتاب این مبانی در نظام حقوقی ایران است. این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای، به بررسی نصوص قرآنی، روایات و قواعد فقهی حاکم پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که فقه امامیه از طریق مفاهیمی همچون معاشرت به «معروف» منع «عضل» و قواعد بنیادینی نظیر «لاضرر» و «نفی عسر و حرج»، بستر نظری مستحکمی برای جرم انگاری انواع خشونت اعم از جسمی، روانی، اقتصادی و جنسی فراهم آورده است. با این حال سیاست جنایی تقنینی ایران با تکیه بر مواد عمومی قانون مجازات اسلامی از جرم انگاری افتراقی و اختصاصی در این حوزه بازمانده و سیاست جنایی قضایی نیز در مواجهه با چالش های اثباتی و تفسیرهای مضیق از مفهوم «تادیب»، کارآمدی لازم را ندارد. نتیجه آنکه حرکت به سمت سیاست جنایی مشارکتی و تصویب قوانین جامع حمایت محور، ضرورتی برخاسته از بطن مبانی فقهی برای صیانت از کرامت زن و استوارسازی بنیان خانواده است.

کلیدواژه ها:

خشونت علیه زوجه ، معاشرت به معروف ، قاعده لاضرر ، سیاست جنایی ، ایران ، جرم انگاری افتراقی