تحلیل فقهی ضرورت توسعه هوش مصنوعی در جهان اسلام با تاکید بر قاعده نفی سبیل

توسعه شتابان فناوری هوش مصنوعی و تبدل آن به یک سیستم حکمرانی نوین مناسبات جهانی قدرت را بازتعریف کرده و بستری برای شکل گیری استعمار دیجیتال و سلطه دول متخاصم بر داده ها و زیرساخت های راهبردی جهان اسلام فراهم آورده است. این پژوهش با هدف تبیین ماهیت فقهی مواجهه با این فناوری نوظهور و واکاوی تکالیف حاکمیت اسلامی به بررسی دلالت های قاعده نفی سبیل بر ضرورت توسعه و بومی سازی هوش مصنوعی با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد فقه حکومتی پرداخته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که قاعده نفی سبیل فراتر از خوانش های سنتی سلبی و اعتباری در پارادایم فقه حکومتی واجد دلالتی ایجابی و ساختارآفرین است چرا که انفعال علمی و وابستگی، پلتفرمی منتهی به اشراف اطلاعاتی، مهندسی شناختی و تحقق عینی سبیل بیگانگان بر مقدرات مسلمین می شود. بر این اساس، تملک و بومی سازی زیرساخت های سخت افزاری و نرم افزاری هوش مصنوعی از باب مقدمه واجب و جهت حفظ نظام اجتماعی و صیانت از دیانت اسلام، یک واجب شرعی تعیینی و حاکمیتی است. همچنین تزاحم ناشی از پردازش کلان داده ها با خطوط قرمز شرعی نظیر حرمت تجسس و حریم خصوصی در قالب احکام حکومتی و مشروط به ضوابط چهارگانه اذن حاکم، تحدید تجسس به مرز، ضرورت گمنام سازی مطلق و جبران عادلانه مشروعیت می یابد و نقشه راهی نظام مند برای دستیابی به اقتدار تکنولوژیک توام با عدل تشریعی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، فقه حکومتی ، قاعده نفی سبیل ، استعمار دیجیتال ، مقدمه واجب