چکیده پایان جنگ در فقه سیاسی ضوابط صلح آتش بس و پذیرش مذاکرات با دشمن

پایان جنگ و برقراری صلح از مباحث محوری در فقه سیاسی اسلام و روابط بین الملل اسلامی است این پژوهش با رویکردی تحلیلی استنباطی و با استناد به آیات، قرآن سنت نبوی و آراء فقهای امامیه به بررسی ضوابط فقهی پایان جنگ، شامل آتش بس موقت (هدنه)، صلح دائم و مذاکره با دشمن می پردازد. پرسش اصلی این است که در فقه اسلامی جنگ چگونه و تحت چه شرایطی پایان می یابد؟ و معیارهای مشروعیت صلح و آتش بس با کفار حربی چیست؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که اصل اولی در روابط با کفار حربی بر اساس قاعده نفی سبیل و وجوب جهاد دفاعی، «جنگ» است؛ اما در صورت وجود مصلحت مسلمانان، ضعف نظامی یا امید به اسلام آوردن دشمن آتش بس موقت (هدنه) و صلح مشروعیت می یابد. صلح حدیبیه به عنوان الگوی فقهی صلح با دشمن مهمترین مستند فقهی در این زمینه است که نشان می دهد پذیرش شروط به ظاهر نابرابر به خاطر مصلحت، بزرگتر جایز و بلکه واجب است. این مقاله نشان می دهد که تصمیم گیری درباره جنگ و صلح از شئون ولی فقیه جامع الشرایط است و هرگونه توافق با دشمن مشروط به رعایت مصلحت نظام اسلامی و عدم تسلط کفار مسلمین (قاعده نفی سبیل) می باشد.

کلیدواژه ها:

صلح ، هدنه ، آتش بس ، جهاد ، مصلحت ، نفی سبیل ، صلح حدیبیه ، فقه سیاسی ، ولایت فقیه