نقش توسعه فینتک بر در تنوع درآمدی و خلق نقدینگی در بانکداری ایران

این پژوهش با هدف بررسی نقش توسعه فناوری های مالی (فین تک) بر تنوع درآمدی و خلق نقدینگی در نظام بانکداری ایران مبتنی بر تحلیل داده های ۱۱ بانک و با استفاده از نمونه گیری قضاوتی و مبتنی بر دسترسی به اطلاعات مالی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد توسعه فین تک اثری دوگانه بر عملکرد بانک ها داشته است به گونه ای که از یک طرف جایگزینی کانال های دیجیتال و سرعت بخشی به چرخه های تسویه موجب کاهش ۱۴.۲٪ خلق نقدینگی شده و فرضیه نخست پژوهش را تایید می کند و از طرف دیگر ایجاد جریان های درآمدی جدید شامل کارمزد تراکنش های الکترونیکی، منجر به افزایش ۲۹.۶٪ در تنوع درآمدی شده و فرضیه دوم را نیز مورد تایید قرار می دهد. نتایج مربوط به متغیرهای کنترلی نیز نشان می دهد بازده دارایی ها و رشد تولید ناخالص داخلی اثر مثبت و معنادار شاخص های نقدینگی و درآمدی دارند در حالی که نسبت وام های غیرجاری و هزینه به درآمد با تاثیر منفی و در راستای پیش بینی های نظری ظاهر شده اند. با وجود این موانع ساختاری از جمله ضعف زیرساخت های پرداخت، لحظه ای نبود بازار ثانویه دارایی ها، محدودیت های ناشی از تحریم ها بر فناوری های پیشرفته مانند بلاکچین و همچنین مقررات سخت گیرانه که هزینه های تطابق را ۲۵٪ افزایش داده اند مانع بهره برداری کامل از ظرفیت فین تک شده اند. افزون بر آن همگرایی بیش از حد خدمات دیجیتال با شباهت ۸۰٪ میان اپلیکیشن های بانکی موجب افزایش ۳۰٪ ریسک سیستماتیک شده است. تحلیل شکاف عملکردی نیز نشان می دهد بانک های خصوصی با سهم ۷۲٪ از درآمدهای غیر بهره ای در مقایسه با بانک های دولتی با ۳۵٪، عمدتا به دلیل سرمایه گذاری ۴۰٪ بیشتر و چابکی عملیاتی بالاتر، عملکرد مطلوب تری در بهره گیری از فین تک داشته اند. همچنین تورم ۴۰٪ سال ۱۴۰۰ اثرات مثبت ناشی از توسعه فین تک را خنثی کرده و توان تسهیلات دهی بانک ها را ۳۰٪ کاهش داده است اما رشد GDP با ضریب ۰.۲۰۴ نقش تعدیل کننده مهمی در کاهش فشار ناشی از افت نقدینگی ایفا کرده است. در نهایت پیشنهادهای پژوهش بر ضرورت اصلاح چارچوب نظارتی از طریق ایجاد ساندباکس رگولاتوری ۱۸ ماهه، توسعه بازار ثانویه اوراق، دیجیتال، راه اندازی پلتفرم هوشمند مدیریت نقدینگی مبتنی بر هوش مصنوعی و الزام پیاده سازی استانداردهای امنیتی رمزنگاری کوانتومی تا سال ۱۴۰۶ تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

توسعه فین تک ، خلق نقدینگی ، متنوع سازی بانک ها