تدوین چارچوب سواد هوش مصنوعی متناسب با مراحل رشد شناختی در دوره ابتدایی (مطالعه تطبیقی مدلهای جهانی TeachAI AIAK۱۲ و DigCompEdu)

گسترش شتابان هوش مصنوعی در زیست بوم آموزشی ضرورت تدوین چارچوب های سواد متناسب با دوره کودکی را دوچندان ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تدوین چارچوب سواد هوش مصنوعی متناسب با مراحل رشد شناختی دانش آموزان دوره ابتدایی پایه اول تا ششم انجام شد. این پژوهش از نوع مطالعات تطبیقی کیفی است. سه چارچوب معتبر جهانی شامل AI۴K۱۲ (مبتنی بر پنج ایده بزرگ)، TeachAI/AILit چارچوب سواد هوش مصنوعی دوره پیش دانشگاهی و DigCompEdu شایستگی های دیجیتال (مربیان) با استفاده از روش ترکیب تطبیقی فراترکیب + تحلیل تطبیقی بردی مورد مقایسه و تحلیل قرار گرفت. تحلیل تطبیقی نشان داد که سواد هوش مصنوعی در دوره ابتدایی قابل سازماندهی در سه حیطه اصلی است: (۱) مهارت های فنی تعاملی، (۲) درک شناختی انتقادی و (۳) اخلاق و مسئولیت پذیری دیجیتال. این حیطه ها متناسب با نظریه رشد شناختی پیاژه در چهار سطح سنی پایه های اول، دوم و سوم، چهارم و پنجم و ششم سطح بندی شدند. برای هر سطح فعالیت های عملی و عینی متناسب با کلاس درس طراحی گردید. چارچوب پیشنهادی این پژوهش می تواند به عنوان مبنایی برای طراحی برنامه درسی سواد هوش مصنوعی در آموزش ابتدایی ایران مورد استفاده قرار گیرد. این چارچوب ضمن تفکیک نقش های چهارگانه معلمان، طراحان برنامه درسی، والدین و سیاست گذاران آموزشی امکان سنجش و ارزشیابی یادگیری دانش آموزان را نیز فراهم می کند. این پژوهش نخستین تلاش نظام مند برای بومی سازی چارچوب های جهانی سواد هوش مصنوعی متناسب با نظام آموزشی ایران در دوره ابتدایی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

سواد هوش مصنوعی ، دوره ابتدایی ، رشد شناختی ، مطالعه تطبیقی ، چارچوب آموزشی