کالیبراسیون و ارزیابی عملکرد مدل تریگرز در شبیه سازی ناپایداری شیب ها تحت شرایط بارش های حدی

مدل تریگرز به عنوان یکی از مدل های فیزیکی پرکاربرد در شبیه سازی زمین لغزش های سطحی ناشی از بارش، نقش مهمی در تحلیل پایداری شیب ها در مقیاس ناحیه ای دارد. با این حال عملکرد این مدل در شرایط بارش های حدی به ویژه در مناطق کوهستانی داده کم ایران با عدم قطعیت همراه است. هدف این پژوهش، توسعه یک چارچوب کالیبراسیون و ارزیابی عملکرد مدل تریگرز تحت سناریوهای مختلف بارش حدی در حوضه کوهستانی ارس است. برای این منظور داده های توپوگرافی، پارامترهای ژئوتکنیکی و هیدرولوژیکی خاک و سه سناریوی شدت حدت بارش حدی تهیه و به فرمت شبکه ای برای مدل تبدیل شد. کالیبراسیون بر اساس تحلیل حساسیت و با تنظیم تکراری پارامترهای کلیدی شامل چسبندگی زهکشی شده، زاویه اصطکاک داخلی، ضخامت خاک و هدایت هیدرولیکی انجام گرفت. نتایج نشان داد که مدل قبل از کالیبراسیون تمایل به پیش بینی گسترده نواحی با پایداری مرزی دارد؛ اما پس از کالیبراسیون الگوی ناپایداری با واحدهای ژئومورفولوژیک مستعد و مناطق گزارش شده زمین لغزش هم خوانی بیشتری یافت. تحلیل سناریوهای بارش حدی نشان داد که افزایش شدت و مدت بارش موجب افزایش سیستماتیک مساحت ناپایدار (ضریب ایمنی < ۱) می شود که با منطق فیزیکی نفوذ بارش و افزایش فشار آب منفذی سازگار است. نتایج تاکید می کند که کالیبراسیون هدفمند پارامترهای کلیدی می تواند قابلیت اعتماد تریگرز را در شرایط بارش حدی به طور معناداری افزایش دهد و چارچوب ارائه شده ابزاری عملی برای ارزیابی خطر زمین لغزش سطحی در مناطق کوهستانی ایران فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

زمین لغزش سطحی ، تریگرز ، بارش حدی ، کالیبراسیون مدل ، حساسیت به زمین لغزش