بازخوانی مفهوم تدبیر مدن در حکمت متعالیه و کاربست آن در ساختار فرهنگی شهرداری های معاصر

گسترش شهرنشینی در جهان معاصر و پیچیده تر شدن روابط اجتماعی در کلان شهرها موجب شده است که مدیریت شهری تنها به حوزه خدمات فنی و عمرانی محدود نماند بلکه ابعاد فرهنگی، اجتماعی و هویتی نیز به یکی از مهم ترین عرصه های سیاست گذاری شهری تبدیل شود. در چنین شرایطی، بازخوانی مفاهیم بنیادین فلسفه اسلامی میتواند چارچوبی نظری برای تحلیل و هدایت مدیریت فرهنگی شهری فراهم آورد. یکی از این مفاهیم بنیادین مفهوم تدبیر مدن است که در سنت فلسفه سیاسی اسلامی مطرح شده و در حکمت متعالیه با مبانی وجودشناختی و انسان شناختی خاصی باز تفسیر می شود. در حکمت متعالیه انسان موجودی در حال حرکت و تکامل تلقی می شود که مسیر وجودی او در بستر اجتماع شکل می گیرد و جامعه مطلوب جامعه ای است که زمینه تعالی معنوی و اخلاقی انسان را فراهم آورد. بر این اساس تدبیر مدن صرفا به معنای اداره سیاسی جامعه نیست بلکه نوعی هدایت فرهنگی و تربیتی است که هدف آن رساندن انسان به کمال وجودی و تحقق سعادت اجتماعی است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی-توصیفی تلاش می کند مفهوم تدبیر مدن را در چارچوب مبانی حکمت متعالیه بازخوانی کند و سپس امکان کاربست این مفهوم را در ساختار فرهنگی شهرداری های معاصر مورد بررسی قرار دهد. نتایج پژوهش نشان می دهد که در چارچوب حکمت متعالیه فرهنگ مهم ترین بستر شکل گیری هویت اجتماعی و ابزار اصلی هدایت جامعه به سوی کمال انسانی است. بنابراین نهادهای فرهنگی شهری از جمله سازمان های فرهنگی شهرداری می توانند نقشی فراتر از فعالیت های اجرایی و برنامه های فرهنگی مقطعی ایفا کنند و به عنوان بخشی از نظام تربیتی جامعه در جهت تقویت هویت شهری، افزایش سرمایه اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی فرهنگی شهروندان عمل نمایند. این پژوهش نشان می دهد که بهره گیری از مبانی فلسفه اسلامی به ویژه حکمت متعالیه می تواند افق تازه ای برای بازتعریف ماموریت فرهنگی شهرداری ها و طراحی الگویی بومی از مدیریت فرهنگی شهری فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تدبیر ، مدن ، حکمت متعالیه ، ملاصدرا ، مدیریت ، فرهنگی ، شهرداری ، فرهنگ ، شهری ، فلسفه اجتماعی اسلام