بررسی فقهی و حقوقی اصل نفی سلطه بیگانه

اصل نفی سلطه بیگانه (نفی سبیل) یکی از قواعد بنیادین فقه سیاسی امامیه و از اصول راهبردی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است که بر منع هرگونه سلطه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی بیگانگان بر جامعه اسلامی دلالت دارد. این اصل با تکیه بر مبانی ای چون حفظ عزت و کرامت مسلمانان، صیانت از استقلال و حاکمیت ملی، و استناد به قاعده فقهی نفی سبیل، چارچوبی نظری برای تنظیم روابط خارجی دولت اسلامی فراهم می آورد. پژوهش حاضر با رویکردی فقهی و حقوقی، ضمن تبیین مبانی نظری این اصل، جایگاه آن را در اندیشه سیاسی امام خمینی و در سیاست های کلان دفاعی-امنیتی جمهوری اسلامی ایران، به ویژه در بیانات و سیاست های ابلاغی رهبر انقلاب، بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که اصل نفی سلطه، نه به معنای قطع مطلق روابط با دولت های غیرمسلمان، بلکه به مفهوم نفی وابستگی و سلطه پذیری و تاکید بر روابط مبتنی بر عزت، حکمت و مصلحت است. این اصل در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و سیاست های کلی نظام، به عنوان یکی از مبانی ثابت تصمیم سازی در حوزه سیاست خارجی و امنیت ملی تثبیت شده و نقش تعیین کننده ای در اولویت بندی روابط بین المللی جمهوری اسلامی ایران ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

اصل نفی سلطه بیگانه ، قاعده نفی سبیل ، روابط خارجی ، فقه سیاسی ، امنیت ملی