نقش توبه در سقوط مجازات در قوانین کیفری ایران و فقه اسلامی

نهاد توبه از ویژگی های مهم نظام کیفری اسلام است که با تاکید بر اصلاح درونی بزهکاران، زمینه بازگشت آنان به جامعه و در نتیجه ارتقای امنیت اجتماعی را فراهم می سازد. در فقه اسلامی و قانون مجازات اسلامی، توبه فرصتی برای مجرم تلقی می شود تا با اظهار ندامت و اصلاح رفتار، از برخی آثار کیفری جرم رهایی یابد. با توجه به تفاوت شرایط و آثار توبه در جرایم گوناگون، بررسی نقش آن در سقوط یا تخفیف مجازات اهمیت ویژه ای دارد. این پژوهش با رویکردی توصیفی تحلیلی به بررسی جایگاه و آثار توبه در مجازات های حدی و تعزیری در فقه اسلامی و قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ می پردازد و دیدگاه های فقها درباره شرایط پذیرش توبه در جرایم مختلف را تحلیل می کند. یافته های تحقیق نشان می دهد که قانون مجازات اسلامی با ضابطه مند کردن نهاد توبه، امکان سقوط یا تخفیف مجازات در برخی جرایم را فراهم کرده است؛ با این حال، در برخی موارد از جمله شفاف نبودن مفاهیم قانونی، عدم هماهنگی در شمول مقررات توبه نسبت به برخی جرایم و سکوت قانون درباره برخی فروض، کاستی هایی مشاهده می شود. از این رو، بازنگری در برخی مقررات و تدوین ضوابط روشن تر برای اعمال نهاد توبه می تواند به کارآمدی بیشتر این تاسیس در نظام عدالت کیفری کمک کند.

کلیدواژه ها:

توبه ، سقوط مجازات ، مجازات های حدی ، تعزیر ، اثبات توبه