نغمه در رگ واژه (واکاوی بینارشته ای سازوکارها و کارکردهای پیوند شعر و موسیقی در ادب فارسی)

پژوهش حاضر با عنوان «نغمه در رگ واژه: واکاوی بینارشته ای سازوکارها و کارکردهای پیوند شعر و موسیقی در ادب فارسی» با هدف تحلیل چگونگی حضور عناصر موسیقایی در ساختار شعر فارسی و تبیین کارکردهای معنایی، عاطفی و زیبایی شناختی این پیوند در بستر تاریخی ادب فارسی انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که موسیقی چگونه از سطح همراهی بیرونی با شعر فراتر می رود و در متن زبان، از طریق وزن، ریتم، تکرارهای آوایی، هم آهنگی های واجی و ظرفیت های اجرایی خوانش، به تولید معنا و تشدید تاثیر هنری یاری می رساند. روش تحقیق، توصیفی–تحلیلی با رویکردی میان رشته ای است و داده ها بر پایه شواهد منتخب از متون شعری و قرائن تاریخی–ادبی، با تاکید بر تحلیل کارکردی مولفه های موسیقایی بررسی شده اند. یافته ها نشان می دهد که پیوند شعر و موسیقی در ادب فارسی صرفا رابطه ای ذوقی یا اجرایی نیست، بلکه سازوکاری درون متنی و فرهنگی است که در شکل دهی به موسیقی کلام، تقویت لایه های عاطفی و گسترش ظرفیت های بیانی زبان فارسی نقش اساسی دارد. همچنین این پیوند در حوزه هایی چون آیین، عرفان، بزم و حماسه کارکردهای متمایزی یافته و در دوره معاصر، به ویژه از مشروطه به بعد، با تحولات اجتماعی و ادبی، صورتی آگاهانه تر و برجسته تر پیدا کرده است.

کلیدواژه ها:

شعر فارسی ، پیوند شعر و موسیقی ، موسیقی کلام ، سازوکارهای آوایی ، تحلیل بینارشته ای ، ادب فارسی ، کارکردهای زیبایی شناختی ، دوره مشروطه