تحلیل شاخص های تاب آوری شهری در برابر بحران های طبیعی با تاکید بر نقش شهرداری

تاب آوری شهری به عنوان یکی از مهم ترین رویکردهای نوین در مدیریت بحران، بر افزایش توانایی شهرها در پیشگیری، آمادگی، مقابله، بازیابی و سازگاری با پیامدهای ناشی از بحران های طبیعی تاکید دارد. با توجه به افزایش فراوانی و شدت مخاطرات طبیعی و تمرکز روزافزون جمعیت و زیرساخت ها در مناطق شهری، ارتقای تاب آوری شهرها به یکی از اولویت های اساسی برنامه ریزی و مدیریت شهری تبدیل شده است. در این میان، شهرداری به عنوان اصلی ترین نهاد مدیریت محلی، نقشی بنیادین در برنامه ریزی، هماهنگی، اجرای سیاست ها و توسعه ظرفیت های نهادی، کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی مرتبط با تاب آوری شهری ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل شاخص های تاب آوری شهری در برابر بحران های طبیعی با تاکید بر نقش شهرداری انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی بوده و اطلاعات مورد نیاز آن از طریق بررسی اسناد، منابع علمی، قوانین، آیین نامه ها و مطالعات معتبر داخلی و خارجی گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تاب آوری شهری مفهومی چندبعدی است و تحقق آن مستلزم تعامل هماهنگ میان ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و نهادی است. همچنین، کارآمدی شهرداری در برنامه ریزی راهبردی، توسعه زیرساخت های ایمن، ارتقای مشارکت شهروندان، مدیریت یکپارچه بحران، بهره گیری از فناوری های نوین، تقویت سرمایه اجتماعی و هماهنگی میان سازمان های مسئول، تاثیر مستقیمی بر افزایش ظرفیت تاب آوری شهرها دارد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که تقویت ساختارهای مدیریتی، بهبود نظام تصمیم گیری، تدوین برنامه های جامع کاهش خطرپذیری، توسعه آموزش های عمومی و نهادینه سازی رویکرد تاب آوری در برنامه های مدیریت شهری، می تواند نقش شهرداری را در کاهش آسیب پذیری شهرها و افزایش توان سازگاری آن ها در برابر بحران های طبیعی به طور چشمگیری ارتقا دهد. ازاین رو، اتخاذ سیاست های یکپارچه و آینده نگر در مدیریت شهری، پیش شرط تحقق توسعه پایدار و افزایش تاب آوری شهرها در برابر مخاطرات طبیعی به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

تاب آوری شهری ، بحران های طبیعی ، شهرداری ، مدیریت بحران ، مدیریت شهری