ارزیابی عدالت فضایی در توزیع خدمات شهری با استفاده از GIS

این پژوهش با هدف ارزیابی عدالت فضایی در توزیع خدمات شهری با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی انجام شده است و می کوشد با تلفیق رویکردهای عدالت توزیعی، تحلیل دسترسی و سنجش نابرابری مکانی، تصویری روشن از چگونگی استقرار خدمات و میزان بهره مندی گروه های جمعیتی از آن ها ارائه دهد. مسئله اصلی پژوهش آن است که در بسیاری از شهرها، توزیع خدمات عمومی متناسب با الگوی استقرار جمعیت، نیازهای واقعی ساکنان و اصول برابری فضایی نیست و این امر به بازتولید نابرابری، تشدید محرومیت نواحی کم برخوردار و کاهش کارآمدی نظام مدیریت شهری می انجامد. در این چارچوب، پژوهش حاضر با بهره گیری از داده های مکانی و توصیفی مربوط به کاربری های خدماتی، ویژگی های جمعیتی و ساختار فضایی شهر، الگوی پراکنش خدمات را تحلیل کرده و سطح دسترسی نواحی مختلف شهری را با استفاده از شاخص هایی همچون فاصله، پوشش، تراکم و سرانه خدمات مورد سنجش قرار می دهد. رویکرد روش شناختی پژوهش توصیفی تحلیلی و از نوع کاربردی است و داده ها از طریق منابع اسنادی، آماری و لایه های مکانی گردآوری و در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی پردازش شده اند. یافته های مورد انتظار نشان می دهد که توزیع خدمات شهری از الگوی یکنواخت و عادلانه پیروی نمی کند و میان نواحی شهری از حیث سطح برخورداری، دسترس پذیری و تناسب خدمات با حجم جمعیت تفاوت های معناداری وجود دارد. بر این اساس، پژوهش نتیجه می گیرد که تحلیل فضایی مبتنی بر سامانه اطلاعات جغرافیایی می تواند ابزار موثری برای شناسایی پهنه های محروم، اولویت بندی مداخلات برنامه ریزی و اصلاح سیاست های تخصیص خدمات باشد. در پایان، بر ضرورت بازنگری در الگوی مکان یابی خدمات، توجه به نیازهای گروه های کم برخوردار و تقویت عدالت فضایی در فرآیند تصمیم گیری شهری تاکید می شود.

کلیدواژه ها:

عدالت فضایی ، خدمات شهری ، سامانه اطلاعات جغرافیایی ، دسترسی فضایی ، برنامه ریزی شهری