شناخت خصیصه ها وابعاد صنعت گردشگری وطبیعت گردی کشور برشالوده برنامه آمایش سرزمین

امروزه صنعت گردشگری وطبیعت گردی یکی ازسودآورترین فعالیتهای چندمنظوره اقتصادی است.بویژه بعداشتغال زایی وجهش اقتصادی ویژگی ارتباطی فرهنگی سیاسی وتعاملات بین المللی ازره آوردهای مهم توسعه این صنعت است.بهرتقدیر کشورهایی که برمحوراقتصادکشاورزی ومنابع پایه تولید گامهای توسعه رابرمی دارند ازجاذبه های طبیعی وبومی سرزمینی درجهت توسعه روزافزون صنعت توریسم به عنوان راهبرد توسعه پایداراقتصادی بهره می گیرند.جاذبه های طبیعی وبومی کشورهای درحال توسعه مولفه ها زمینه ها شالوده ها ملزومات وزیرساختهای توسعه گردشگری متمرکز وگسترده رابنحو مآل اندیشانه پی ریزی می نمایند.سیاستگذاریها وبرنامه ریزی های سالهای اخیرموجبات جذب سالیانه حدوددومیلیون گردشگرراسبب گردیده که می توان به لحاظ اینکه کشور ایران ، با دیرینه ای به قدمت تاریخ ، سرشار از جاذبه هایی است که آن را همچون نگینی در پهنه گیتی ، متمایز ساخته است. کشوری سرشار از دیدنی های طبیعی ، باستانی ، تاریخی ، زیارتی و تفریحی که به لطف یزدان پاک و همت ایرانمردان همیشه سرفراز در جهان جایگاه بالایی دارد.امکان جذب سالیانه بیست میلیون گردشگررادرمیان مدت فراهم آورد. .این درحالی است که برنامه ریزی سرمایه گذاری وایجادزیرساختهای لازم برای توسعه این صنعت باتوجه به جاذبه های بیشمارکشور به هیچ عنوان کافی وقابل قبول نیست.برای شروع یکی از روش های ساده تقویت زمینه های جلب توریسم ایجادسامانه های مجهز وکامل توریستی درمناطق نمونه گردشگری است.رفته رفته باجذب گردشگران بیشتر افزایش سطح اشتغال ورشدوتوسعه اقتصادی توسعه پایدار وجامع الاطراف مناطق نمونه گردشگری عینیت می یابد وبه سطوح کشوری تسری یافته صنعت مذکوردرکشورجایگاه شلیسته خودراخواهدیافت توریسم واژه ای است متشکل از دو بخش توربه معنی سفروایسمکه پسوندی است مصطلح به معنای مکتب با طرز تفکری خاص . در واقع توریسم یعنی مکتبی که پایه فکری ان سیاحت و جهانگردی است و توریست کسی است که به مسافرت و جهانگردی می پردازد. تور در زبان فرانسه به معنای حرکت دورانی ، عمل پیمودن ، طی کردن ، سیر و گردش،و در فرهنگ اکسفورد توریسم به معانی مختلف از جمله : سفر کوتاه و گذرکردن از جایی - تجارت تهیه ی خدمات و پذیرایی برای مردمانی که از یک مکان دیدن می کنندآمده است. معادل فارسی توریسم :عمدتابه جهانگردی اشاره دارد: مسافرتی که به منظور تجارت، لذت و یادگیری صورت گیرد و به نقطه شروع بازگردد یاگردشگری. و معادل عربی آن: سیاحت است. شناخت صنعت گردشگری به تاریخچه این صنعت برمی گردد.سیروسفربامقاصدغالبا تجاری وزیارتی بویژه درمسیرهای محوردرتجارت وزیارت ازجمله جاده ابریشم،سیروسفرمسلمانان با طی مسیرهای دسترسی به خانه خدا (کعبه درمکه عربستان) ،رفت وآمدهای موسمی پیروان سایر ادیان ومذاهب به اماکن مقدس،آمدوشد ادواری کوچ نشینان به دنبال چراگاههای سرسبز بین سردسیر وگرمسیر(نومادیسم)راشاید بتوان اولین زمینه های گردشگری وطبیعت گردی دانست اما گردشگری بااهداف وتعریف رسمی به اوایل قرون شانزده وهفده برمی گردد. درقرن ۱۷ هجوم مسافران به جایی رسید که موجب شد شخصی به نام سن موریس درسال ۱۶۷۲ میلادی نشریه ای با نام راهنمای سفر به فرانسه رامنتشر نماید.درآن برهه ازتاریخ گردشگری ، مسافران بیشتر ازکشورهای آلمان و لهستان و دانمارک به فرانسه سفرمی کردند.زندگی بومیان، قدیمی ترین اشکال جهانگردی دراروپا : مسافرتهای اشراف وشاهزاده های جوان به منظورآشنایی با باشیوه های مختلف حکومت وزندگی مردم شهری وروستایی ،به نقاط مختلف بود. درجوامع شرقی : نمونه های روشن تر ازشکلهای گذران اوقات فراغت چنین مسافرتهایی جزئی ازبرنامه های سنتی وآموزش وپرورش بود. واژه گردشگری از زمانی رسمیت یافت که افراد طبقه متوسط اقدام به مسافرت کردن نمودند. از زمانی که مردم توانایی مالی بیشتری پیدا کردند و عمرشان طولانی تر شد، این امر ممکن شد.اغلب گردشگرها بیش از هر چیز به آب و هوا، فرهنگ ،معماری،بناها وآثاربجامانده از تمدنهای کهنیا طبیعت مقصد خود علاقمند هستند. ثروتمندان همیشه به مناطق دوردست سفر کرده اند، البته نه به صورت اتفاقی، بلکه در نهایت به یک منظور خاص. به طور مثال برای دیدن ساختمان های معروف و آثار هنری، آموختن زبان های جدید و چشیدن غذاهای متفاوت. گردشگری سازمان یافته امروزه یک صنعت بسیار مهم در تمام جهان است. درراستای اهداف آمایش سرزمین راهبردهای ساختاری ، مشارکتی ، برنامه ای ، سیاستگذاری و مدیریتی، اساس یک طرح مدیریتی توریسم و اکوتوریسم را تشکیل می دهند. راهبردهای مدیریتی، فعالیت های گردشگری را تعیین می کنند که در اهداف حفاظتی آثارباستانی ودیگر نمادهای فیزیکی وفرهنگی مقاصد گردشگران تا یک منطقه حفاظت شده، نقش دارند. با این وجود این راهبردهارا می توان برای پیشرفت گردشگری در مناطقی بکار برد که رسما حفاظت نشده اند. برای حصول اطمینان از پایداری توریسم دراماکن تاریخی هدف و مناطق حفاظت شده، لازم است که برنامه مدیریتی موثری اجرا شود تا تمام ذینفعان به صورت پویا در آن درگیر باشند. زون استفاده توریسم متمرکز معمولا در نواحی کوچکی انتخاب می شود که کمتراز یک درصداز قلمرو مناطق حفاظت شده را اشغال می کند و زون استفاده توریسم گسترده، بطورکلی بزرگتر است با این وجود، بخش کوچکی از کل قلمرو مکانی را در بر می گیرد. همچنین در دیگر زون ها ممکن است اجازه بعضی از فعالیت های اکوتوریسمی بصورت کنترل شدید و محدود داده شود که غالبا نیازمند کسب مجوز است. در نهایت سیستم زون بندی که برای توریسم به طور دقیق طراحی شده است ابزاری قوی برای حصول اطمینان از این واقعیت است که بازدید در این مکان ها براساس و در جهت ظرفیت مدیریتی منطقه، اتفاق می افتد در این سیستم زون بندی، هنر مدیریت این است که به یک جامعه یا یک هدایت گر پارک ملی، اطمینان خاطر دهد که فعالیت های گردشگری در سطح پایداری در جهت افزایش منفعت ها و محدود کردن اثرات منفی، به اجرا در می آید.هدف ازاین تحقیق شناخت ویژگیها ،ابعادوامکانات ومحدودیتها همچنین تعیین تناسب هرناحیه ومنطقه برای انواع گردشگران:علاقمندان به تاریخ وبناهای کهن،گردشگرانی که امکانات مناسب اقامتگاهی وپذیرایی راترجیح می دهند،گردشگران تجاری ،فرهنگی ،ورزشی ،مذهبی،علاقمندان به طبیعت وچشم اندازهای بکرجنگلی ، ساحلی، تالابی و....بامنطقه بندی بدرستی هدایت شوند ،ازتمامی ظرفیتهای سرزمینی اعم از طبیعی وانسانی باتوجه به سلایق گردشگران بنحو متوازن ومتعادل بازدید واستفاده شود از تراکم وتمرکز بریکی دونقطه وعوارض تخریبی پیشگیری به عمل آید که راهبرد زون بندی تمامی مقاصد فوق راتامین می نماید.روش تحقیق توان سنجی ومنطقه بندی براساس مزیتهای نسبی گردشگری براساس مطالعات کتابخانه ای ،کارتوگرافیک ومیدانی بوده است وتوان مناطق برای جلب انواع گردشگران ولزوم ودرجه عمران پذیری، نیاز به سرمایه گذاری واحیامنطقه ای تبیین شده است.روش تحلیل اقتصادسنجی سیستمی واکولوژی چشم انداز وآینده پژوهی درراستای آمایش سرزمین وتوسعه پایدار بوده است.

کلیدواژه ها:

شناخت ومنطقه بندی ، اقتصادسنجی ، توازن وتعادل ، تحلیل تاریخی سیستمی واکولوژی چشم انداز ، آمایش سرزمین وتوسعه پایدار