فراتر از متاورس: به سوی معماری همگرا از اکوسیستم های دیجیتال هوشمند برای هوش مصنوعی، اقتصاد داده و حاکمیت دیجیتال

پژوهش حاضر با هدف واکاوی مفهوم فراتر از متاورس و ارائه چارچوبی نظری برای معماری همگرای اکوسیستم های دیجیتال هوشمند، با تاکید بر سه محور هوش مصنوعی، اقتصاد داده و حاکمیت دیجیتال تدوین شده است. در عصر کنونی، متاورس به عنوان یک زیست بوم مجازی همه جانبه، نه تنها فضایی برای تعاملات اجتماعی و اقتصادی فراهم آورده، بلکه بستری برای همگرایی فناوری های نوظهور و بازتعریف روابط قدرت، داده و هویت دیجیتال ایجاد کرده است. با این حال، رویکردهای موجود به متاورس اغلب دچار نوعی فروکاستی گرایی فناورانه هستند و از ظرفیت های فراتر از آن، یعنی شکل گیری اکوسیستم های دیجیتال هوشمند با معماری همگرا، غافل مانده اند. این پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و مرور نظام مند منابع معتبر داخلی و خارجی، به شناسایی مولفه های کلیدی معماری همگرا، تحلیل چالش های حکمرانی داده در اکوسیستم های دیجیتال و تبیین نقش هوش مصنوعی در شکل دهی به اقتصاد داده محور پرداخته است. یافته ها حاکی از آن است که گذار از متاورس به سوی اکوسیستم های دیجیتال هوشمند، نیازمند طراحی معماری چندلایه و همگرا است که در آن لایه های داده، هوش، تعامل و حاکمیت به گونه ای یکپارچه و پویا با یکدیگر در ارتباط باشند. همچنین، نتایج نشان می دهد که تحقق چنین معماری همگرایی، مستلزم بازنگری بنیادین در سازوکارهای حاکمیت دیجیتال، تدوین چارچوب های حقوقی و اخلاقی متناسب با اقتصاد داده و توسعه قابلیت های هوش مصنوعی به عنوان موتور محرک این اکوسیستم هاست. در نهایت، پژوهش حاضر با ارائه مدل مفهومی از معماری همگرای اکوسیستم های دیجیتال هوشمند، مسیری نوین برای پژوهش های آتی در حوزه های حکمرانی دیجیتال، اقتصاد داده و سیاست گذاری فناوری ترسیم می نماید.

کلیدواژه ها:

معماری همگرا ، اکوسیستم دیجیتال هوشمند ، هوش مصنوعی ، اقتصاد داده ، حاکمیت دیجیتال.