مدیریت شهری نوین و جایگاه شهرداری ها در پیشگیری، آمادگی و مقابله با بحران های شهری

بحران های شهری به عنوان یکی از مهم ترین چالش های پیش روی شهرهای معاصر، تحت تاثیر عواملی همچون رشد شتابان شهرنشینی، افزایش تراکم جمعیت، توسعه کالبدی نامتوازن، فرسودگی زیرساخت ها، تغییرات اقلیمی و پیچیده تر شدن ساختارهای اجتماعی و اقتصادی، ابعاد گسترده تری یافته اند. در چنین شرایطی، مدیریت شهری نوین با تاکید بر رویکردهای پیشگیرانه، حکمرانی مشارکتی، بهره گیری از فناوری های هوشمند و افزایش تاب آوری شهری، به عنوان یکی از موثرترین راهبردهای مواجهه با بحران های شهری مطرح شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه شهرداری ها در چارچوب مدیریت شهری نوین و بررسی نقش آن ها در پیشگیری، آمادگی و مقابله با بحران های شهری انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی_تحلیلی بوده و داده های مورد نیاز آن از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد و منابع علمی معتبر داخلی و خارجی گردآوری شده است. در فرآیند پژوهش، مفاهیم مدیریت شهری نوین، مدیریت بحران شهری، تاب آوری شهری، حکمرانی شهری، مشارکت شهروندان و فناوری های هوشمند مورد تحلیل قرار گرفته و نقش شهرداری ها در مراحل مختلف چرخه مدیریت بحران شامل پیشگیری، آمادگی، مقابله و بازسازی تبیین شده است.یافته های پژوهش نشان می دهد که شهرداری ها به عنوان اصلی ترین نهاد مدیریت محلی، نقش محوری در کاهش آسیب پذیری شهرها، ارتقای آمادگی سازمانی و اجتماعی، مدیریت موثر شرایط اضطراری و تسریع فرآیند بازسازی پس از بحران دارند. نتایج همچنین بیانگر آن است که بهره گیری از اصول مدیریت شهری نوین، شامل مدیریت یکپارچه شهری، حکمرانی مطلوب، توسعه شهرهای هوشمند، استفاده از فناوری های نوین نظیر سامانه های اطلاعات جغرافیایی (GIS)، اینترنت اشیا، هوش مصنوعی و کلان داده ها، همراه با تقویت مشارکت شهروندان و سرمایه اجتماعی، می تواند به طور چشمگیری کارایی شهرداری ها در مدیریت بحران را افزایش دهد. در مقابل، چالش هایی نظیر محدودیت منابع مالی، ضعف هماهنگی بین سازمانی، فرسودگی زیرساخت های شهری، کمبود نیروی انسانی متخصص و ناکافی بودن برنامه های آموزشی از مهم ترین موانع تحقق مدیریت بحران کارآمد در شهرهای ایران محسوب می شوند. بر این اساس، پژوهش حاضر بر ضرورت گذار از مدیریت واکنشی به مدیریت پیشگیرانه، تقویت ظرفیت های نهادی شهرداری ها، توسعه زیرساخت های هوشمند و استقرار نظام مدیریت یکپارچه بحران شهری تاکید می کند تا زمینه ارتقای تاب آوری شهری، کاهش خسارات ناشی از بحران ها و تحقق توسعه پایدار شهری فراهم شود.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری نوین ، شهرداری ها ، تاب آوری شهری ، حکمرانی شهری ، پیشگیری از بحران.