طراحی و اعتباریابی الگوی مشاوره تحصیلی مبتنی بر ذهن آگاهی و تاثیر آن بر هیجانات تحصیلی دانشجویان دارای اضطراب اجتماعی

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی الگوی مشاوره تحصیلی مبتنی بر ذهن آگاهی و بررسی تاثیر آن بر هیجانات تحصیلی دانشجویان دارای اضطراب اجتماعی انجام شد. روش پژوهش آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از متخصصان روان شناسی تربیتی و مشاوره، ابعاد و مولفه های الگوی مشاوره تحصیلی مبتنی بر ذهن آگاهی شناسایی و سپس با روش دلفی در سه دور اعتباریابی شد. در بخش کمی، از طرح نیمه آزمایشی با پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل با دوره پیگیری استفاده گردید. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که با استفاده از نمونه گیری هدفمند، ۴۰ دانشجوی دارای اضطراب اجتماعی انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) جای گماری شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت مشاوره تحصیلی مبتنی بر ذهن آگاهی قرار گرفت و گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از پرسشنامه هیجانات تحصیلی پکران و همکاران و پرسشنامه اضطراب اجتماعی جرابک جمع آوری و با روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری و اندازه گیری مکرر تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که الگوی طراحی شده از اعتبار محتوایی مطلوبی برخوردار است و مشاوره تحصیلی مبتنی بر ذهن آگاهی به طور معناداری باعث افزایش هیجانات تحصیلی مثبت (لذت، امید، غرور) و کاهش هیجانات تحصیلی منفی (خستگی، ناامیدی، اضطراب تحصیلی) در دانشجویان دارای اضطراب اجتماعی شد (۰۱/۰>P). همچنین این تاثیر در مرحله پیگیری نیز پایدار ماند. بر اساس یافته ها، الگوی مشاوره تحصیلی مبتنی بر ذهن آگاهی می تواند به عنوان یک مداخله موثر برای بهبود هیجانات تحصیلی دانشجویان دارای اضطراب اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، مشاوره تحصیلی ، هیجانات تحصیلی ، اضطراب اجتماعی ، دانشجویان