تحلیل پارادایمیک تعارض دستور کارهای سبز و قهوه ای از منظر عدالت محیط زیستی؛ ارزیابی تطبیقی زیست پذیری مناطق برخوردار و محروم کلان شهر تهران (بازه ۱۴۰۱-۱۳۹۰)

توسعه لجام گسیخته و بارگذاری فزاینده بار دموگرافیک در کلان شهرها، متابولیسم شهری را دچار اختلالات سیستمی عمیق کرده است. بیان مسئله: در این میان، تخصیص ناعادلانه منابع و ناتوانی در موازنه میان نیازهای اولیه کالبدی و پایداری اکولوژیک، به شکل گیری دیالکتیک و تعارض میان دو دستور کار سبز و قهوه ای در مدیریت شهری تهران منجر شده است. این تحقیق با هدف تحلیل پارادایمیک تقابل دستور کارهای سبز و قهوه ای از منظر عدالت محیط زیستی و ارزیابی تطبیقی مناطق برخوردار و محروم کلان شهر تهران سامان یافته است. روش پژوهش، تحلیلی-تطبیقی با اتکا به فرآیند تحلیل فضایی است که با بهره گیری از آمار رسمی سال ۱۴۰۱، داده های اقلیمی سازمان هواشناسی و ماتریس پیوند مفهومی توسعه دارایی مبنا (ABCD) انجام شده است. یافته ها پرده از یک قطب بندی حاد فضایی-طبقاتی برمی دارد؛ به طوری که شکاف هولناک ۵۵ برابری در مساحت فضای سبز میان مناطق برخوردار (مناطق ۴ و ۲۲) و محروم (منطقه ۱۰) وجود دارد. این فقر اکولوژیک مستقیما با بارهای محیط زیستی پیوند خورده و پدیده جزیره حرارتی شهری، واگرایی اقلیمی و اختلاف دمای سالانه ۴.۷ درجه ای را میان شمال و جنوب تهران بازتولید کرده است. در جبهه کالبدی نیز، بلعیده شدن ۵۰.۸ درصد از درآمد خانوار توسط هزینه مسکن، طبقات فرودست را به سمت بافت های فشرده و حاشیه ای رانده که ثمره آن گرفتار شدن در بحران های زیرساختی آب و فاضلاب است. در نهایت، پژوهش پیشنهاد می کند که برای آشتی پایدار این دو دستور کار، مدیریت شهری باید از سیاست های نیاز مبنا عبور کرده و به سمت ماتریس بازآفرینی دارایی مبنا (ABCD) با اتکا بر توانمندسازی درون زا حرکت کند.

کلیدواژه ها:

عدالت محیط زیستی ، دستور کار سبز ، دستور کار قهوه ای ، جزیره حرارتی شهری ، بازآفرینی دارایی مبنا (ABCD) ، کلان شهر تهران.