حکمرانی ژئو اقتصادی مناطق آزاد؛ الگوی گرند استراتژی ایران برای گذار از مزیت های طبیعی به اقتصاد نوآوری، سرمایه پذیری و فناوری های پیشرفته

در قرن بیست و یکم، مفهوم قدرت و مزیت رقابتی کشورها دستخوش دگرگونی بنیادینی شده است به گونه ای که دیگر صرفا بر منابع طبیعی، وسعت سرزمین یا توان نظامی استوار نیست، بلکه از کیفیت حکمرانی، ظرفیت نوآوری، توان جذب سرمایه، توسعه فناوری های پیشرفته، حضور موثر در زنجیره های ارزش جهانی و بهره گیری هوشمندانه از موقعیت ژئواقتصادی سرچشمه می گیرد و در این چارچوب، مناطق آزاد به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای سیاست گذاری اقتصادی، از کارکرد سنتی تجارت و معافیت های گمرکی فراتر رفته و به موتورهای رشد اقتصادی، مراکز جذب سرمایه گذاری خارجی، کانال های انتقال فناوری، بسترهای توسعه اقتصاد دیجیتال و صنایع پیشرفته و حلقه های اتصال به بازارهای جهانی تبدیل شده اند و گرند استراتژی آینده ایران نیز با حفظ الزامات امنیت ملی و با درک عمیق از تحولات نظام بین الملل، باید بر دو رکن مکمل یعنی «حکمرانی کارآمد و توسعه گرا» و «ژئواقتصاد رقابت پذیر و هوشمند» استوار شود تا بتواند در فضای پرتلاطم اقتصادی جهان، جایگاه خود را تثبیت و ارتقا بخشد و در چنین الگویی، مناطق آزاد به همراه کریدورهای بین المللی حمل ونقل، لجستیک هوشمند، اقتصاد دیجیتال، صنایع دانش بنیان، دیپلماسی اقتصادی فعال و سرمایه گذاری خارجی هدفمند، به عنوان پیشران های اصلی تحول اقتصادی کشور ایفای نقش خواهند کرد و این رویکرد می تواند مسیر گذار ایران را از اقتصادی متکی بر مزیت های طبیعی و درآمدهای خام فروشی، به اقتصادی نوآور، سرمایه پذیر، فناوری محور، صادرات گرا و اثرگذار در نظام اقتصادی جهانی هموار سازد و در نهایت، این مقاله با اتخاذ رویکرد حکمرانی ژئواقتصادی، چارچوبی جامع برای بازتعریف نقش و ماموریت مناطق آزاد به عنوان ابزاری کلیدی برای تحقق گرند استراتژی اقتصادی ایران ارائه می دهد و نشان می دهد که چگونه این مناطق با طراحی مناسب و حکمرانی هوشمندانه می توانند حلقه اتصال دهنده امنیت ملی، توسعه اقتصادی، جذب سرمایه، نوآوری و ارتقای جایگاه ایران در اقتصاد جهانی باشند و از این طریق، زمینه ساز تحقق چشم اندازهای ترسیم شده برای اقتصاد کشور در افق های میان مدت و بلندمدت گردند.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ژئواقتصادی ، مناطق آزاد ، گرند استراتژی ، اقتصاد نوآوری ، سرمایه پذیری.