واکاوی ساختاری تحولات نهاد خانواده در ایران معاصر؛ تحلیل جامعه شناختی گذار از ازدواج به طلاق در دو دهه اخیر

نهاد خانواده در ایران طی دو دهه اخیر دستخوش دگردیسی های عمیق و بی سابقه ای شده است که ابعاد آن در آمارهای رسمی ثبت احوال به وضوح قابل مشاهده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین علل کاهش پنجاه درصدی نرخ ازدواج و افزایش تصاعدی آمار طلاق، به بررسی عوامل هم بسته در حوزه های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی می پردازد. یافته های آماری نشان دهنده تغییر نسبت ازدواج به طلاق از عدد هفت به یک در اواخر دهه هشتاد به عدد بحرانی دو به یک در سال های اخیر است. این مقاله با رویکردی تحلیلی توصیفی نشان می دهد که فشار ساختارهای کلان اقتصادی نظیر تورم افسارگسیخته و بحران مسکن، در کنار تغییر الگوهای زیستی و گذار از سنت به مدرنیته، منجر به تضعیف پایداری پیوندهای زناشویی شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که استقلال مالی لایه هایی از جامعه و تغییر در تعریف نقش های جنسیتی، لزوم بازنگری در سیاست گذاری های کلان خانواده را دوچندان کرده است. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه تلاقی بحران های معیشتی و تغییرات ارزشی، ریخت شناسی خانواده ایرانی را بازتعریف کرده و پیامدهای این دگردیسی بر آینده جمعیتی کشور چه خواهد بود.

کلیدواژه ها:

نهاد خانواده ، نرخ ازدواج ، شاخص طلاق ، تغییرات ساختاری ، اقتصاد سیاسی خانواده.